De taal van Ketnet is geen kinderspel: balanceren tussen norm en nabijheid
Kinderen leren taal niet alleen thuis of op school, maar ook via de televisie. Als grootste Vlaamse kinder- en jeugdzender bereikt Ketnet elke dag heel wat kinderen. De zender heeft daardoor een belangrijke voorbeeldfunctie, maar klinkt de taal op Ketnet wel zoals de officiële richtlijnen voorschrijven? Of sluipt de tussentaal er toch binnen?
Van feit tot fictie
Om een goed beeld te krijgen van het taalgebruik op Ketnet, analyseerde ik drie verschillende programma’s: het jeugdjournaal Karrewiet, het liveprogramma Hallo Kroket en de fictiereeks #LikeMe. Die keuze zorgt voor variatie in formaliteit en scriptgebondenheid. Toch richten de drie programma’s zich op dezelfde leeftijdsgroep, waardoor ze goed met elkaar te vergelijken zijn.
In die programma's onderzocht ik hoe vaak standaardtaal en tussentaal voorkomen. Daarbij keek ik naar typische kenmerken, zoals da in plaats van dat, ge in plaats van je en verkleinwoorden als schatteke. Daarnaast onderzocht ik ook het gebruik van Engelse woorden. Tot slot vergeleek ik mijn resultaten met de taalrichtlijnen uit het Taalcharter van de VRT en met een gelijkaardig onderzoek uit 2017.
Het Taalcharter als leidraad
Bij de VRT gelden afspraken over hoe medewerkers op televisie en radio moeten spreken. Die zijn vastgelegd in het Taalcharter en zijn van toepassing op alle VRT-programma’s. Voor Ketnet is de basisregel eenvoudig: alle medewerkers spreken verzorgd Standaardnederlands. Voor Karrewiet zijn de regels nóg strenger, omdat het een nieuwsprogramma is, moeten de nieuwsankers zo correct en duidelijk mogelijk spreken. Daarom wordt daar Nieuwsnederlands gebruikt: een voorbeeldige vorm van het Standaardnederlands. In de andere Ketnetprogramma’s blijft standaardtaal ook de norm, maar mag de spreekstijl iets losser klinken.
Niet elk programma hanteert dezelfde taal
De resultaten tonen een duidelijk verschil tussen de programma’s. Karrewiet volgt de officiële norm bijna volledig. Slechts heel af en toe verdwijnt een eind-t, bijvoorbeeld wanneer een presentator zich rechtstreeks tot de kijkers richt: leuk da je kijkt. Over het algemeen blijft het taalgebruik opvallend dicht bij het Standaardnederlands.
Bij Hallo Kroket en #LikeMe hoor je vaker tussentaal. Vooral het weglaten van de eind-t is een opvallend kenmerk: dat, wat, niet en met worden er geregeld uitgesproken als da, wa, ni en me. Toch is Ketnet daarmee nog geen afspiegeling van de Vlaamse jongerentaal. Tussentaalkenmerken zoals ge, gij of verkleinwoorden op -ke blijven eerder uitzonderingen.
Een vleugje Engels?
Ook het gebruik van het Engels leverde een verrassend resultaat op. Wie jongeren hoort praten, merkt al snel dat Engelse woorden niet meer weg te denken zijn. Eerder onderzoek toont aan dat jongeren vaak Engels gebruiken om hun mening over iemand of iets uit te drukken: van bitch en loser tot cool en nice. Daarom verwachtte ik ook dat op Ketnet relatief veel Engels te horen zou zijn. Dat bleek echter niet het geval. Engelse woorden komen wel voor, maar veel minder frequent dan eerdere studies over jongerentaal doen vermoeden.
De taalbalans op Ketnet
Voor mijn onderzoek sprak ik ook met VRT-taaladviseur Geertje Slangen en Ella Michiels, taalcoach bij Ketnet. Hun boodschap was duidelijk: Ketnet wil kinderen een goed voorbeeld blijven geven en daarom blijft verzorgd Nederlands belangrijk. Tegelijk beseffen ze dat taal voortdurend verandert. Die evolutie kunnen ze niet tegenhouden. Als Ketnet kinderen wil blijven aanspreken, moet de zender dus mee evolueren. Dat betekent niet dat alles plots mag, maar wel dat er voortdurend gezocht wordt naar een evenwicht tussen correct Nederlands en een taal die voor kinderen herkenbaar en natuurlijk klinkt.
De volgende keer dat je “Dag lieve Ketnetters” hoort, luister dan eens extra goed. Achter die eenvoudige begroeting schuilt een voortdurende zoektocht naar het juiste evenwicht tussen standaardtaal en tussentaal. Precies dat maakt het taalgebruik op Ketnet zo interessant.
Bibliografie
Adviescommissie Taalvariatie. (2019). Visie op taalvariatie en taalvariatiebeleid (Rapport februari 2019). Taalunie.
Cambridge Dictionary. (2026). Stance. Geraadpleegd op 5 mei 2026, van https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/stance
De Caluwe, J. (2002). Tien stellingen over functie en status van tussentaal in Vlaanderen. In J. De Caluwe, D. Geeraerts, S. Kroon, V. Mamadouh, R. Soetaert, L. Top, T. Vallen (Reds.), Taalvariatie en taalbeleid. Bijdragen aan het taalbeleid in Nederland en Vlaanderen (pp. 57-67). Garant.
De Caluwe, J. (2009). Tussentaal wordt omgangstaal in Vlaanderen. Nederlandse Taalkunde, 14(1), 8-25.
De Decker, B. & Vandekerckhove, R. (2013). De integratie van Engels in Vlaamse jongerentaal kwantitatief en kwalitatief bekeken: das wel nice! :p. Nederlandse Taalkunde, 18, 1-34.
De Sutter, G., & Vogl, U. (2025). Spreek, en ik zal zeggen wie je bent: Eerste kennismaking met het Nederlands in de Lage Landen (en daarbuiten). In G. De Sutter & U. Vogl (Reds.) De vele gezichten van het Nederlands (pp. 22–42). Acco.
Fortman, J. (2003). Adolescent language and communication from an intergroup perspective. Journal of Language and Social Psychology, 22(1), 104–111. https://doi.org/10.1177/0261927X02250061
Janssens, G., & Marynissen, A. (2011). Het Nederlands vroeger en nu. Acco.
Ketnet. (2025, 8 januari). #Firstimpressions (Seizoen 1 - Mia, Aflevering 1). [Aflevering tv-serie]. In #LikeMe. VRT.
Ketnet. (2025, 5 november). MAKSIM verrast zijn superfans! (Seizoen 1, Aflevering 179). [Aflevering tv-serie]. In Hallo Kroket. VRT.
Ketnet. (2025, 11 november). Het nieuws van dinsdag 11 november (Seizoen 2025, Aflevering 225). [Aflevering tv-serie]. In Karrewiet. VRT.
Ketnet. (2025, 19 december). Het nieuws van vrijdag 19 december (Seizoen 2025, Aflevering 253). [Aflevering tv-serie]. In Karrewiet. VRT.
Ketnet. (2025, 22 december). Het nieuws van maandag 22 december (Seizoen 2025, Aflevering 254). [Aflevering tv-serie]. In Karrewiet. VRT.
Ketnet. (2026, 5 maart). Het nieuws van donderdag 5 maart (Seizoen 2026). [Aflevering tv-serie]. In Karrewiet. VRT.
Leppänen, S. (2007). Youth language in media contexts: Insights into the functions of English in Finland. World Englishes, 26(2), 149-169.
Lybaert, C., & Delarue, S. (2025). Ge hoort ver nie ander: Waarom tussentaal in Vlaanderen een blijver is. In G. De Sutter & U. Vogl (Reds.) De vele gezichten van het Nederlands (pp. 185-206). Acco.
Madigan S., McArthur B.A., Anhorn C., Eirich R. & Christakis D.A. (2020). Associations Between Screen Use and Child Language Skills: A Systematic Review and Meta-analysis. JAMA Pediatrics, 174(7), 665-675. doi:10.1001/jamapediatrics.2020.0327
Rosseel, L., Zenner, E., Faviana, F. & Van Landeghem, B. (2024). The (Lack of) Salience of T/V Pronouns in Professional Communication: Evidence from an Experimental Study for Belgian Dutch. Languages, 9, 1-21.https://doi.org/10.3390/languages9030112
Schuring, M. (2025). Goed, bad and ugly: On the role of English evaluative adjectives as a youth language marker for emerging teenagers in Flanders. In L. Rosseel & E. Zenner (Eds.), Variation in Language Acquisition unity in diversity, 86-107. John Benjamins.
Stenström, A.B., & Jørgensen, A.M. (2009). Youngspeak in a multilingual perspective. John Benjamins Publishing Company.
Team Taaladvies. (z.d.). Standaardtaal, tussentaal en dialect (taalkundige termen). Vlaanderen.be. Geraadpleegd op 11 december 2025, van https://www.vlaanderen.be/team-taaladvies/taaladviezen/woordgebruik/sta…
Vandekerckhove, R. (2005). Belgian Dutch versus Netherlandic Dutch: New patterns of divergence? On pronouns of address and diminutives. Multilingua, 24, 379-397. https://doi.org/10.1515/mult.2005.24.4.379
Van Hoof, S. (2013). Feiten en fictie: een sociolinguïstische analyse van het taalgebruik in fictiereeksen op de Vlaamse openbare omroep (1977-2012) [Proefschrift]. Universiteit Antwerpen.
Van Rijckeghem, M. (2017). Taalgebruik en taalperceptie op Ketnet [Masterscriptie]. Universiteit Gent.
VRT. (2017). Taalcharter. Geraadpleegd op 23 september 2025, van https://www.vrt.be/nl/over-ons/onze-opdracht/missie-en-waarden/themas/t…
Zenner, E., Rosseel, L., & Speelman, D. (2021). Starman or Sterrenman: An acquisitional perspective on the social meaning of English in Flanders. SageJournals, 25(3), 568-591. https://doi.org/10.1177/1367006920960816
Zenner, E., Hilte, L., Backus, A., & Vandekerckhove, R. (2023). On Sisters and Zussen: Integrating semasiological and onomasiological perspectives on the use of English person-reference nouns in Belgian-Dutch teenage chat messages. Folia Linguistica, 57(2), 449-480.
Zenner, E. (2025). Nog wel nice? Engelse leenwoorden in het Nederlands. In G. De Sutter & U. Vogl (Reds.) De vele gezichten van het Nederlands (pp. 336-362). Acco.
