Verpleegkundige student pleit voor dagelijks tandenpoetsen op intensieve zorgen

Verpleegkundestudent onderzoekt hoe eenvoudige mondzorg levens kan beschermen op intensieve zorgen

GENK – UCLL Een tandenborstel lijkt een alledaags hulpmiddel, maar op een afdeling intensieve zorgen kan deze mogelijk een belangrijke rol spelen in het voorkomen van ernstige longinfecties. Dat blijkt uit de bachelorproef van verpleegkundestudent Yonne Van der Vorst aan de UCLL.

Toothbrushing Aids Reportedly Used (n = 195)

Noot. Overgenomen uit Oral health care in adult Intensive Care Units: A National Point Prevalence study (p. 777), door Kelly et al., 2023 uit Nursing in Critical Care.

Bijschrift: Verschillende tandenborstels die worden gebruikt bij mondzorg op intensieve zorgen. De keuze van het hulpmiddel verschilt vaak tussen afdelingen.

Patiënten die kunstmatig worden beademd lopen een verhoogd risico op ventilatorgeassocieerde pneumonie (VAP), een ernstige longontsteking die kan leiden tot langere ziekenhuisopnames, hogere zorgkosten en een verhoogde mortaliteit (Kelly et al., 2023).

Tijdens haar stage op intensieve zorgen merkte Van der Vorst dat mondzorg niet altijd op een uniforme manier wordt uitgevoerd. Hoewel sommige verpleegkundigen de tanden van patiënten poetsen, wordt op andere momenten vooral gebruikgemaakt van mondswabs met chloorhexidine 0,12% (Kelly et al., 2023). Deze variatie vormde de aanleiding voor haar onderzoek.

Tandenpoetsen als bescherming

In haar bachelorproef onderzocht Van der Vorst de meerwaarde van tandenpoetsen ten opzichte van het gebruik van mondswabs met chloorhexidine 0,12% bij geïntubeerde patiënten.

Verschillende wetenschappelijke studies tonen aan dat tandenpoetsen tandplaque en bacteriële biofilm effectiever verwijdert dan het gebruik van swabs alleen (Kelly et al., 2023). Deze bacteriën kunnen via de beademingsbuis in de longen terechtkomen en zo bijdragen aan het ontstaan van een longontsteking.

“Tandenpoetsen verwijdert de bacteriële laag mechanisch, waardoor schadelijke bacteriën zich minder gemakkelijk kunnen ontwikkelen” (Van der Vorst, zoals geciteerd in Kelly et al., 2023).

Niet iedere patiënt krijgt dezelfde zorg

Internationale studies tonen aan dat mondzorg op intensieve zorgen sterk varieert tussen afdelingen. Niet alle patiënten krijgen dagelijks mondzorg, en de gebruikte materialen verschillen aanzienlijk (Kelly et al., 2023).

Oral Care Interventions (n = 195)

Noot. Overgenomen uit Oral health care in adult Intensive Care Units: A National Point Prevalence study (p. 776), door Kelly et al., 2023 uit Nursing in Critical Care.

Bijschrift: Onderzoek toont aan dat mondzorginterventies op intensieve zorgen sterk kunnen verschillen.

International Journal of Nursing in Critical Care rapporteert bijvoorbeeld dat zowel frequentie als type interventie sterk uiteenlopen tussen ziekenhuizen en regio’s (Kelly et al., 2023).

Volgens Van der Vorst spelen werkdruk, tijdsgebrek en het ontbreken van uniforme richtlijnen hierbij een belangrijke rol.

Meer dan comfortzorg

Mondzorg wordt in de praktijk soms nog gezien als comfortzorg, maar onderzoek toont aan dat het ook een belangrijke preventieve functie heeft. Een goede mondhygiëne vermindert de bacteriële belasting in de mond en kan zo bijdragen aan het voorkomen van complicaties bij kwetsbare patiënten (Kelly et al., 2023).

Systematisch Diagram Van De Vier Poets Velden

Noot. Overgenomen uit A two‐week single‐group longitudinal test of a new sonic‐powered toothbrush simulating the 'bass brushing technique' with tapered bristles on the brush head for reduction of dental plaque and gingivitis. (p. 401), door Su et al. (2021) uit International Journal Of Dental Hygiene, 19(4), 398–406. https://doi.org/10.1111/idh.12500

Bijschrift: De Bass-techniek wordt aanbevolen om tandplaque efficiënt te verwijderen.

Bij mondzorg wordt vaak verwezen naar specifieke poetstechnieken zoals de Bass-techniek, die gericht is op het efficiënt verwijderen van tandplaque langs de tandvleesrand (Su et al., 2021).

Recente literatuur suggereert dat deze eenvoudige interventie ook klinisch meetbare effecten heeft. Zo zou bij een consequente toepassing van systematisch tandenpoetsen bij beademde patiënten het risico op ventilatorgeassocieerde pneumonie (VAP) merkbaar dalen, waarbij geschat wordt dat bij ongeveer twaalf patiënten één geval van VAP kan worden voorkomen (Ehrenzeller & Klompas, 2024). Dit benadrukt de potentieel grote impact van een ogenschijnlijk eenvoudige verpleegkundige handeling binnen de intensieve zorg.

Oproep tot uniforme richtlijnen

Van der Vorst pleit in haar bachelorproef voor meer aandacht voor mondzorg binnen de intensieve zorgen. Ze beveelt aan om systematisch tandenpoetsen op te nemen in de dagelijkse zorg en verpleegkundigen beter te ondersteunen met duidelijke protocollen en opleidingen.

Met haar onderzoek wil ze bijdragen aan een meer uniforme en evidence-based zorgpraktijk. Wat voor veel mensen een dagelijkse gewoonte is, kan op intensieve zorgen een belangrijke preventieve maatregel zijn tegen ernstige complicaties (Kelly et al., 2023).