Een movinghead in je broekzak: hoe klein kan podiumlicht worden?

Een movinghead in je broekzak: hoe klein kan podiumlicht worden?

Een movinghead vind je terug op elk podium. Het is een grote, beweegbare lamp die je op afstand kunt bedienen. Voor mijn bachelorproef bouwde ik een werkend prototype dat nauwelijks groter is dan mijn hand, tien keer kleiner dan een movinghead op ware grootte. 

Het idee voor mijn bachelorproef begon eigenlijk ergens anders. Ik wilde onderzoeken hoe je cultuur dichter bij mensen kunt brengen. Eerst dacht ik aan een miniatuurtheater. Daarna verschoof het idee naar een miniatuurconcert. Uiteindelijk kwam ik uit bij het maken van een miniatuur-movinghead.

Een movinghead is een lamp die niet alleen licht geeft, maar ook zelf kan bewegen. Motoren sturen de lamp horizontaal en verticaal, waardoor een lichtbundel tijdens een voorstelling of concert over het podium kan bewegen. Daarnaast kan een movinghead de lichtbundel in- en uitzoomen, de rand ervan scherp of wazig maken en zowel stilstaande als bewegende figuren projecteren. Dat alles kan vanop afstand worden bediend.

Ik wilde niet gewoon een schaalmodel maken dat eruitziet als een movinghead. Mijn doel was om een echt werkend prototype bouwen. Hiervoor ging ik eerst ten rade bij een movinghead-specialist. Die legde mij in detail uit hoe een professionele movinghead werkt en welke onderdelen daarvoor essentieel zijn.

Een gevecht om ruimte

Al snel ontdekte ik dat de grootste uitdaging de beperkte ruimte was.

De motoren die de horizontale en verticale beweging regelen, namen in mijn prototype opvallend veel plaats in. In een professionele movinghead vormen die motoren maar een klein deel van het geheel. Voor mijn miniatuurversie was de kleinste motor die ik kon gebruiken echter groter dan verwacht. Daardoor nam die bijna alle beschikbare ruimte in beslag.

In een professioneel toestel is er plaats voor verschillende mechanismen en onderdelen. In mijn prototype moest alles op de millimeter passen. Daarom ontwierp ik de behuizing zelf in 3D en printte ik die vervolgens uit.

Dat had een groot voordeel: ik kon de behuizing volledig aanpassen aan de onderdelen. Paste iets niet? Dan kon ik het ontwerp opnieuw aanpassen en printen.

Toch bleek een ontwerp dat op een computerscherm perfect lijkt, niet automatisch te werken in de praktijk. Zelfs de manier waarop een onderdeel geprint wordt, kan een verschil maken. Zo lukte een tandwielverbinding niet wanneer ik een onderdeel in de ene richting printte, maar wel wanneer ik het anders positioneerde.

Ruimte voor veel kabels was er niet. Bij een professionele movinghead loopt er normaal een kabel van de movinghead naar de lichttafel, waarmee de movinghead wordt bestuurd. Als oplossing koos ik voor een draadloze verbinding. Mijn movinghead heeft daardoor alleen nog een kabel nodig voor elektriciteit.

Een klein prototype met grote mogelijkheden

Uiteindelijk slaagde ik erin om de basisfuncties van mijn movinghead na te bouwen. Mijn prototype kan bewegen, licht geven, én dit via een echte lichttafel. Mijn movinghead is dus geen exacte verkleinde kopie van een professioneel toestel. Het is een vertaling ervan naar een veel kleiner formaat. Functies die door de beperkte ruimte onmogelijk waren, heb ik vereenvoudigd of weggelaten.

En net daarin zit voor mij de belangrijkste ontdekking van dit project. Door een professioneel lichttoestel extreem klein te maken, wordt het plots heel duidelijk welke onderdelen écht noodzakelijk zijn.