Hoe kinderen hun beeld van natuur de toekomst ervan kan bepalen
Deze zomer werden we er nog maar eens aan herinnerd hoe kwetsbaar onze natuur is. Hittegolven, droogte en natuurbranden maakten van 2026 een uitzonderlijke zomer. België beleefde zelfs de warmste zomer sinds het begin van de metingen. Maar terwijl we ons (terecht!) zorgen maken over de toekomst van onze natuur, groeit er ook een andere kloof: die tussen kinderen en de natuur zelf.
Een kloof die groter wordt
Het gaat slecht met de natuur. En al zeker in Vlaanderen. Tussen 2018 en 2023 verdween er 62 km² open ruimte, zo’n 3,8 hectare per dag. Bijna alle habitats verkeren in een matige tot zeer ongunstige staat. Een Natuurpuntmedewerker stelt: “Nergens in Europa is het met de natuur slechter gesteld dan bij ons”. Tegelijkertijd groeit de kloof tussen mensen en de natuur die ons nog rest, zeker bij de jongste generatie.
Kinderen brengen steeds minder tijd buiten door, laat staan in de natuur. Robert Pyle benoemde dit in 1993 als the extinction of experience, of het ‘uitsterven van ervaringen’. Verstedelijking beperkt de toegang tot groene ruimtes, terwijl schermen, hobby’s en schoolwerk steeds meer vrije tijd innemen. Ook ouderlijke bezorgdheid verkleint de actieradius van kinderen. Belgisch onderzoek toont dat kinderen gemiddeld ongeveer één uur per dag buiten spelen, terwijl schermtijd gemakkelijk boven twee uur per dag uitkomt.
Dat heeft gevolgen. Natuur draagt bij aan de mentale en fysieke gezondheid en ontwikkeling van kinderen. Maar natuurervaringen op jonge leeftijd beïnvloeden ook hun latere houding tegenover het milieu. Sir David Attenborough vatte het ooit samen: “Als kinderen opgroeien zonder de natuur te kennen en te waarderen, zullen ze haar niet begrijpen. En als ze haar niet begrijpen, zullen ze haar niet beschermen. En als ze haar niet beschermen, wie zal het dan doen?” Toch weten we nog maar weinig over hoe kinderen natuur vandaag zien.
Hoe kinderen dan wél terug naar de natuur brengen? Daarvoor moet er begonnen worden bij het begin: welk beeld hebben kinderen van de natuur? Hoe kinderen natuur conceptualiseren, vertelt veel over wat ze erover weten, hoe ze zich voelen tegenover de natuur en of ze haar belangrijk vinden.
Wat is natuur eigenlijk?
Dit lijkt een eenvoudige vraag, tot je er dieper over nadenkt. Is een aangeplant park natuur? Hoort de mens erbij? En een landbouwveld? Natuur is een vaag gedefinieerd concept. Ook kinderen hebben hun eigen beeld, gevormd door wat ze belangrijk vinden en hoe ze natuur ervaren.
Voor mijn onderzoek maakte ik daarom een onderscheid tussen de definitie van natuur (welke elementen ze associëren met natuur) en de perceptie ervan (welke gevoelens, relaties, ervaringen en waarden ze eraan koppelen). Ik onderzocht 56 kinderen van 9 en 10 jaar uit het vierde leerjaar: 28 uit het Brussels Hoofdstedelijk Gewest en 28 uit de Westhoek. Ik liet hen tekenen wat natuur voor hen was, hun tekening uitleggen, een vragenlijst invullen en aangeven hoe sterk ze zich verbonden voelen met natuur.
De natuur van een kind
Kinderen hun natuur is vaak die van een zonnige zomerdag. Bomen, gras, bloemen en dieren vormen de kern van hun natuurbeeld. Vogels en vossen zijn vaak van de partij. Bijna alle kinderen tekenden de zon en de helft water. Kleinere elementen, zoals insecten, rotsen en aarde, komen veel minder aan bod. Kinderen zien ook verbanden tussen die elementen en vormen zo een geheel.
Opvallend is de plaats van de mens. In eerder onderzoek elders in de wereld zetten kinderen mensen bijna nooit in hun natuur. Hier deed 21% dat wel en bijna de helft voegde menselijke elementen toe, zoals brugjes, paden en speelgoed. Toen ik het rechtstreeks vroeg, vond 61% dat de mens deel is van de natuur, soms met een voorwaarde: “Alleen mogen ze geen vuiligheid smijten of de natuur vervuilen”. Niet de mens zelf lijkt voor deze kinderen het probleem, wel vervuiling en verstoring.
Een plek voor te spelen, maar ook van rust
De natuur is vooral een plaats waar kinderen graag zijn. Bijna alle kinderen zijn positief over natuur. Ze voelen zich blij, vrij en rustig. Negatieve gevoelens kwamen pas naar boven wanneer ik er expliciet naar vroeg. Angst had vooral te maken met donkere plekken of gevaarlijke dieren. Verdriet en boosheid werden bijna altijd gekoppeld aan wat mensen de natuur aandoen.
Natuur is ook een plek voor spel en exploratie. Tegelijk zien kinderen er meer in dan een speelruimte. Ze benoemen de mentale rust die natuur geeft en waarderen haar zowel om wat ze voor mensen doet als om haar eigen waarde. Gezondheid loopt als een rode draad door hun antwoorden. Ook dieren en planten moeten volgens hen kunnen blijven leven.
Dicht bij natuur maakt verschil
Op het eerste gezicht verschillen kinderen uit de stad en het platteland minder van elkaar dan verwacht. Beide groepen tekenen dezelfde basis: bomen, gras, bloemen, dieren en de zon. De verschillen verschijnen vooral wanneer je dieper kijkt naar de details en hun dagelijkse leefwereld.
Kinderen uit de Westhoek hebben meer soortenkennis en benoemen vaker specifieke dieren en planten. Ze tekenen vaker vogels en stromend water, zoals rivieren en beken. Ze verwijzen ook vaker naar rustige activiteiten zoals wandelen, observeren en exploreren. Kinderen uit Brussel koppelen natuur vaker aan sport en spel in parken. Ook de zee komt bij hen vaker voor, vaak vanuit vakantieherinneringen of beelden via YouTube.
Ook het nut van natuur weerspiegelt hun omgeving. Stedelijke kinderen verwijzen vaker naar zuurstof en luchtkwaliteit. Kinderen uit de Westhoek leggen vaker de link met voedsel. Hoewel beide groepen sterk verbonden zijn met natuur, voelen kinderen uit de landelijke omgeving zich significant meer één met de natuur.
Een rijk beeld dat we moeten koesteren
Er bestaat dus niet één juiste manier om natuur te zien. Taal, wetenschap en ook kinderen geven er verschillende betekenissen aan. Misschien is dat net een voordeel. Een breed natuurbeeld stelt ons in staat verschillende soorten natuur te herkennen en te beschermen.
Maar het beeld dat kinderen vandaag hebben, is niet vanzelfsprekend. Het kan mee afbrokkelen wanneer ook hun directe contact met natuur verdwijnt. Daarom moeten we kinderen niet alleen meer over natuur leren. We moeten hen vooral opnieuw de kans geven om natuur te ervaren: dichtbij huis, op school, in een park, in een bos of langs een beek.
Want uiteindelijk is deze thesis misschien vooral een betoog voor de natuur, vermomd als thesis. Als kinderen een liefdevol, rijk en divers beeld van natuur ontwikkelen, is de kans groter dat ze zich er ook later voor willen inzetten.
Of zoals een kind het zelf zei: “Natuur zorgt voor de wereld.” Misschien is het dan aan ons om ervoor te zorgen dat de wereld ook voor de natuur zorgt.
Bibliografie
- Artikels, boeken en rapporten
Aaron, R., & Witt, P. (2011). Urban students’ definitions and perceptions of nature. Children, Youth and Environments, 21, 145-167. https://doi.org/10.7721/chilyoutenvi.21.2.0145
Adams, S., & Savahl, S. (2015). Children’s perceptions of the natural environment: A South African perspective. Children’s Geographies, 13(2), 196-211. https://doi.org/10.1080/14733285.2013.829659
Alfvén, T., Braun-Fahrländer, C., Brunekreef, B., von Mutius, E., Riedler, J., Scheynius, A., van Hage, M., Wickman, M., Benz, M. R., Budde, J., Michels, K. B., Schram, D., Ublagger, E., Waser, M., Pershagen, G., & PARSIFAL study group. (2006). Allergic diseases and atopic sensitization in children related to farming and anthroposophic lifestyle—The PARSIFAL study. Allergy, 61(4), 414-421. https://doi.org/10.1111/j.1398-9995.2005.00939.x
Angell, C., Alexander, J., & Hunt, J. A. (2015). ‘Draw, write and tell’: A literature review and methodological development on the ‘draw and write’ research method. Journal of Early Childhood Research, 13(1), 17-28. https://doi.org/10.1177/1476718X14538592
Antrop, M., Van Eetvelde, V., Janssens, J., Martens, I., & Van Damme, S. (2002). Traditionele landschappen van het Vlaamse Gewest, versie 6.1. Vakgroep Geografie.
Boeve-de Pauw, J., & Van Petegem, P. (2012). Cultural differences in the environmental worldview of children. International Electronic Journal of Environmental Education, 2(1). https://izlik.org/JA25WL29YY
Bonnett, M., & Williams, J. (1998). Environmental education and primary children’s attitudes towards nature and the environment. Cambridge Journal of Education, 28(2), 159-174. https://doi.org/10.1080/0305764980280202
Burgess, D., & Mayer-Smith, J. (2011). Listening to children: Perceptions of nature and biophilia at Mountain School. Journal of Natural History Education and Experience, 5, 27-73.
Cazalis, V., Loreau, M., & Barragan-Jason, G. (2023). A global synthesis of trends in human experience of nature. Frontiers in Ecology and the Environment, 21(2), 85-93. https://doi.org/10.1002/fee.2540
Chawla, L. (2007). Childhood experiences associated with care for the natural world: A theoretical framework for empirical results. Children, Youth and Environments, 17, 144-170. https://doi.org/10.1353/cye.2007.0010
Chawla, L. (2015). Benefits of nature contact for children. Journal of Planning Literature, 30(4), 433-452. https://doi.org/10.1177/0885412215595441
Chawla, L. (2020). Childhood nature connection and constructive hope: A review of research on connecting with nature and coping with environmental loss. People and Nature, 2(3), 619-642. https://doi.org/10.1002/pan3.10128
Chawla, L., Keena, K., Pevec, I., & Stanley, E. (2014). Green schoolyards as havens from stress and resources for resilience in childhood and adolescence. Health & Place, 28, 1-13. https://doi.org/10.1016/j.healthplace.2014.03.001
Cheng, J. C.-H., & Monroe, M. C. (2012). Connection to nature: Children’s affective attitude toward nature. Environment and Behavior, 44(1), 31-49. https://doi.org/10.1177/0013916510385082
Collado, S., Íñiguez-Rueda, L., & Corraliza, J. A. (2016). Experiencing nature and children’s conceptualizations of the natural world. Children’s Geographies, 14(6), 716-730. https://doi.org/10.1080/14733285.2016.1190812
Dai, D. (2011). Racial/ethnic and socioeconomic disparities in urban green space accessibility: Where to intervene? Landscape and Urban Planning, 102(4), 234-244. https://doi.org/10.1016/j.landurbplan.2011.05.002
Departement Omgeving. (2023). NME-programma: Planning 2023. https://omgeving.vlaanderen.be/sites/default/files/2023-02/Planning%20NME%202023_0.pdf
Dhelft, M. (2024). Definities en percepties van kinderen over natuur [Niet-gepubliceerde bachelorproef]. Universiteit Gent.
Driessnack, M. (2009). Children and nature-deficit disorder. Journal for Specialists in Pediatric Nursing, 14(1), 73-75. https://doi.org/10.1111/j.1744-6155.2009.00180.x
Ducarme, F., & Couvet, D. (2020). What does ‘nature’ mean? Palgrave Communications, 6(1), 14. https://doi.org/10.1057/s41599-020-0390-y
Fjørtoft, I. (2004). Landscape as playscape: The effects of natural environments on children’s play and motor development. Children, Youth and Environments, 14. https://doi.org/10.1353/cye.2004.0054
Fraijo-Sing, B. S., Beltrán Sierra, N. I., Tapia-Fonllem, C., & Valenzuela Peñúñuri, R. (2020). Pictographic representations of the word “nature” in preschool education children. Frontiers in Psychology, 11. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2020.00575
Fyfe-Johnson, A. L., Hazlehurst, M. F., Perrins, S. P., Bratman, G. N., Thomas, R., Garrett, K. A., Hafferty, K. R., Cullaz, T. M., Marcuse, E. K., & Tandon, P. S. (2021). Nature and children’s health: A systematic review. Pediatrics, 148(4). https://doi.org/10.1542/peds.2020-049155
Greider, T., & Garkovich, L. (1994). Landscapes: The social construction of nature and the environment. Rural Sociology, 59(1), 1-24. https://doi.org/10.1111/j.1549-0831.1994.tb00519.x
Hungerford, H. R., & Volk, T. L. (1990). Changing learner behavior through environmental education. The Journal of Environmental Education, 21(3), 8-21. https://doi.org/10.1080/00958964.1990.10753743
Hyun, E. (2005). How is young children’s intellectual culture of perceiving nature different from adults’? Environmental Education Research, 11(2), 199-214. https://doi.org/10.1080/1350462042000338360
Jacobs, M. H. (2006). The production of mindscapes: A comprehensive theory of landscape experience. [internal PhD, WU, Wageningen University]. https://doi.org/10.18174/40182
Jančaříková, K. (2021). Czech preschool children’s conceptions about nature. Sustainability, 13(19). https://doi.org/10.3390/su131910962
Kaplan, S. (1995). The restorative benefits of nature: Toward an integrative framework. Journal of Environmental Psychology, Green Psychology, 15(3), 169-182. https://doi.org/10.1016/0272-4944(95)90001-2
Keliher, V. (1997). Children’s perceptions of nature. International Research in Geographical and Environmental Education, 6(3), 240-243. https://doi.org/10.1080/10382046.1997.9965051
Kellert, S. R. (2002). Experiencing nature: Affective, cognitive, and evaluative development in children. In Children and nature: Psychological, sociocultural, and evolutionary investigations (pp. 117-151). MIT Press.
Kellert, S. R., & Wilson, E. O. (1993). The Biophilia Hypothesis. Island Press. https://islandpress.org/books/biophilia-hypothesis
Lekies, K. S., Yost, G., & Rode, J. (2015). Urban youth’s experiences of nature: Implications for outdoor adventure recreation. Journal of Outdoor Recreation and Tourism, 9, 1-10. https://doi.org/10.1016/j.jort.2015.03.002
Lew, T., & Fleming, K. J. (2024). Phytoncides and immunity from forest to facility: A systematic review and meta-analysis. Pharmacological Research - Natural Products, 4, 100061. https://doi.org/10.1016/j.prenap.2024.100061
Li, Q., Kobayashi, M., Wakayama, Y., Inagaki, H., Katsumata, M., Hirata, Y., Hirata, K., Shimizu, T., Kawada, T., Park, B. J., Ohira, T., Kagawa, T., & Miyazaki, Y. (2009). Effect of phytoncide from trees on human natural killer cell function. International Journal of Immunopathology and Pharmacology, 22(4), 951-959. https://doi.org/10.1177/039463200902200410
Louv, R. (2005). Last Child in the Woods: Saving Our Children From Nature-Deficit Disorder. Algonquin Books.
Mausner, C. (1996). A kaleidoscope model: Defining natural environments. Journal of Environmental Psychology, 16(4), 335-348. https://doi.org/10.1006/jevp.1996.0028
Morgan, M., Gibbs, S., Maxwell, K., & Britten, N. (2002). Hearing children’s voices: Methodological issues in conducting focus groups with children aged 7-11 years. Qualitative Research, 2(1), 5-20. https://doi.org/10.1177/1468794102002001636
Mustapa, N. D., Nasir, M. R. M., Noordin, M. A. M. J., & Arminda, W. (2022). Rural children’s perceptions and definitions of nature. Environment-Behaviour Proceedings Journal, 7(21), 11-16. https://doi.org/10.21834/ebpj.v7i21.3703
Nijhuis, S., van Lammeren, R., & van der Hoeven, F. (2011). Exploring the Visual Landscape. Advances in Physiognomic Landscape Research in the Netherlands (Vol. 2). IOS Press. https://doi.org/10.7480/rius.2
Payne, P. (1998). Childrens’ conceptions of nature. Australian Journal of Environmental Education, 30(1), 68-75. https://doi.org/10.1017/aee.2014.26
Piaget, J. (1964). Part I: Cognitive development in children: Piaget development and learning. Journal of Research in Science Teaching, 2(3), 176-186. https://doi.org/10.1002/tea.3660020306
Pyle, R. M. (1993). The Thunder Tree: Lessons from an Urban Wildland. Houghton Mifflin.
Rey-Goyeneche, J. A., & Alexander, P. (2021). Wolves in the Amazon? Child perceptions of a distant natural environment in an English primary school. International Research in Geographical and Environmental Education, 30(2), 132-147. https://doi.org/10.1080/10382046.2020.1797099
Rideout, V., Peebles, A., Mann, S., & Robb, M. B. (2022). Common sense census: Media use by tweens and teens, 2021. Common Sense Media.
Salazar, G., Kunkle, K., & Monroe, M. C. (2020). Practitioner guide to assessing connection to nature. North American Association for Environmental Education.
Sevenant, M. (2010). Variation in landscape perception and preference: Experiences from case studies in rural and urban landscapes observed by different groups of respondents [Dissertation, Ghent University]. http://hdl.handle.net/1854/LU-1041594
Simberloff, D. (2014). The “Balance of nature”—Evolution of a panchreston. PLOS Biology, 12(10), e1001963. https://doi.org/10.1371/journal.pbio.1001963
Simmons, D. A. (1994). Urban children’s preferences for nature: Lessons for environmental education. Children’s Environments, 11(3), 194-203.
Skar, M., Wold, L., Gundersen, V., & O’Brien, L. (2016). Why do children not play in nearby nature? Results from a Norwegian survey. Journal of Adventure Education and Outdoor Learning, 16, 1-17. https://doi.org/10.1080/14729679.2016.1140587
Soga, M., & Gaston, K. J. (2016). Extinction of experience: The loss of human–nature interactions. Frontiers in Ecology and the Environment, 14(2), 94-101. https://doi.org/10.1002/fee.1225
Soga, M., Yamanoi, T., Tsuchiya, K., Koyanagi, T. F., & Kanai, T. (2018). What are the drivers of and barriers to children’s direct experiences of nature? Landscape and Urban Planning, 180, 114-120. https://doi.org/10.1016/j.landurbplan.2018.08.015
Tarman, I., & Kukurtcu, S. K. (2022). The Perceptions of the children attending the preschool education about nature and nature pollution. International Electronic Journal of Elementary Education, 15(1), 53-64. https://doi.org/10.26822/iejee.2022.278
Taylor, A. F., Wiley, A., Kuo, F. E., & Sullivan, W. C. (1998). Growing up in the inner city: green spaces as places to grow. Environment and Behavior, 30(1), 3-27. https://doi.org/10.1177/0013916598301001
Tillmann, S., Button, B., Coen, S. E., & Gilliland, J. A. (2019). ‘Nature makes people happy, that’s what it sort of means:’ children’s definitions and perceptions of nature in rural Northwestern Ontario. Children’s Geographies, 17(6), 705-718. https://doi.org/10.1080/14733285.2018.1550572
Tillmann, S., Tobin, D., Avison, W., & Gilliland, J. (2018). Mental health benefits of interactions with nature in children and teenagers: A systematic review. Journal of Epidemiology and Community Health, 72(10), 958-966. https://doi.org/10.1136/jech-2018-210436
Ulrich, R. S. (1983). Aesthetic and affective response to natural environment. In I. Altman & J. F. Wohlwill (Red.), Behavior and the Natural Environment (pp. 85-125). Springer US. https://doi.org/10.1007/978-1-4613-3539-9_4
Ulrich, R. S. (1984). View through a window may influence recovery from surgery. Science, 224(4647), 420-421. https://doi.org/10.1126/science.6143402
van den Berg, A. E., Joye, Y., & de Vries, S. (2018). Health benefits of nature. In L. Steg & J. I. M. de Groot (Reds.), Environmental Psychology: An Introduction (Vol. 6, pp. 47-56). Wiley. https://doi.org/10.1002/9781119241072.ch6
van den Berg, A. E., & van den Berg, M. M. H. E. (2001). Van buiten word je beter: Een essay over de relatie tussen natuur en gezondheid. https://research.wur.nl/en/publications/van-buiten-word-je-beter-een-essay-over-de-relatie-tussen-natuur-/
Van Landuyt, W., Verbist, V., Baert, K., Dekeukeleire, D., De Knijf, G., Gouwy, J., Huysentruyt, F., Leyssen, A., Maes, D., Onkelinx, T., Packet, J., Scheers, K., Speybroeck, J., van Doorn, L., Thomaes, A., Van Hecke, F., Van Thuyne, G., & Wils, C. (2025). Staat van instandhouding (status en trends) van de soorten van de habitatrichtlijn: Algemene resultaten – rapportageperiode 2019-2024 (Rapporten van het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek 2025 61). Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek. https://doi.org/10.21436/inbor.133688380
Van Tol, R. S., Elands, B. H. M., Buijs, A. E., & Schouten, M. G. C. (2022). “Nature Is where there is no electricity and wifi”: Understanding children’s connectedness with nature through their images of nature and emotional affinity towards nature. Children, Youth and Environments, 32(2), 35-58. https://doi.org/10.1353/cye.2022.0014
Van Truong, M., Nakabayashi, M., & Hosaka, T. (2022). How to encourage parents to let children play in nature: Factors affecting parental perception of children’s nature play. Urban Forestry & Urban Greening, 69, 127497. https://doi.org/10.1016/j.ufug.2022.127497
Vanden Borre, J., Westra, T., Vandevoorde, B., Provoost, S., Leyssen, A., De Seager, S., Oosterlynck, P., Thomaes, A., & Carmen, R. (2025). Regionale staat van instandhouding voor de habitattypen van de Habitatrichtlijn. Rapportageperiode 2019 ‐ 2024. (Rapporten van het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek 2025 71). Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek. https://doi.org/10.21436/inbor.135133190
Vella-Brodrick, D. A., & Gilowska, K. (2022). Effects of nature (greenspace) on cognitive functioning in school children and adolescents: A systematic review. Educational Psychology Review, 34(3), 1217-1254. https://doi.org/10.1007/s10648-022-09658-5
Wals, A. E. J. (1994). Nobody planted it, it just grew! Young adolescents’ perceptions and experiences of nature in the context of urban environmental education. Children’s Environments, 11(3), 177-193.
Whittaker, R. H., & Margulis, L. (1978). Protist classification and the kingdoms of organisms. BioSystems, 10(1-2), 3-18. https://doi.org/10.1016/0303-2647(78)90023-0
Wilson, E. O. (1984). Biophilia. Harvard University Press.
Wilson, E. O. (1996). In Search of Nature. Island Press. https://islandpress.org/books/search-nature
Wohlwill, J. F. (1983). The concept of nature. In I. Altman & J. F. Wohlwill (Red.), Behavior and the Natural Environment (pp. 5-37). Springer US. https://doi.org/10.1007/978-1-4613-3539-9_2
Yin, S., Kasraian, D., & van Wesemael, P. (2022). Children and urban green infrastructure in the digital age: A systematic literature review. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(10), 5906. https://doi.org/10.3390/ijerph19105906
Yue, Z., Meng, Y., & Chen, J. (2023). Multidimensional mental representations of natural environment among Chinese preadolescents via draw-and-write mapping. People and Nature, 6(1), 321-336. https://doi.org/10.1002/pan3.10577
- Internetbronnen en online nieuwsartikels
Agentschap voor Natuur en Bos. (z.d.-a). IJzer- en Handzamevallei. Geraadpleegd 28 maart 2026, van https://natuurenbos.be/natuurgebieden/ijzer-en-handzamevallei
Agentschap voor Natuur en Bos. (z.d.-b). IJzervallei. Natura 2000 Vlaanderen. Geraadpleegd 28 maart 2026, van https://natura2000.vlaanderen.be/gebied/ijzervallei
BBC. (2025, oktober 7). Doctor’s Notes: Nature [podcastaflevering]. In What’s Up Docs? https://www.bbc.com/audio/play/p0m6zyqx
Children & Nature Network. (z.d.). The Benefits of Nature. Children & Nature Network. Geraadpleegd 8 april 2026, van https://www.childrenandnature.org/the-benefits-of-nature/
Cohen, D. (2024, november 13). Why Kids Need to Spend Time in Nature. Child Mind Institute. https://childmind.org/article/why-kids-need-to-spend-time-in-nature/
De Cleene, D. (2020, juli 14). Te weinig, te traag: Vlaamse natuur hapt naar adem. EOS Wetenschap. https://www.eoswetenschap.eu/natuur-milieu/te-weinig-te-traag-vlaamse-natuur-hapt-naar-adem
De Cleene, D. (2026, februari 14). ‘Nergens in Europa is het slechter gesteld dan bij ons’: Natuur in Vlaanderen krijgt slecht rapport. De Morgen. https://www.demorgen.be/nieuws/nergens-in-europa-is-het-slechter-gesteld-dan-bij-ons-natuur-in-vlaanderen-krijgt-slecht-rapport~baa897e5/
De Smet, D., & Demeulemeester, S. (2025, oktober 4). Vlaanderen gaat van groen naar grijs: “We hadden niet door hoe snel het ging, tot we deze beelden zagen”. De Standaard. https://www.standaard.be/binnenland/vlaanderen-gaat-van-groen-naar-grijs-we-hadden-niet-door-hoe-snel-het-ging-tot-we-deze-beelden-zagen/94651805.html
Journée, I. (2022, november 17). Kinderen zijn gemiddeld amper 7 uur per week buiten. Bpact. https://bpact.be/nl/kinderen-zijn-gemiddeld-amper-7-uur-per-week-buiten/
Katholiek Onderwijs Vlaanderen. (z.d.). Omgevingsanalyse, leerlingenaantal en leerlingenkenmerken Brussel. Katholiek Onderwijs Vlaanderen voor onderwijsprofessional. Geraadpleegd 28 maart 2026, van https://pro.katholiekonderwijs.vlaanderen/brusselwerking/omgevingsanalyse-leerlingenaantal-en-leerlingenkenmerken-brussel
Katholiek Onderwijs Vlaanderen. (2018). Zin in leren! Zin in leven! Katholiek Onderwijs Vlaanderen. https://zill.katholiekonderwijs.vlaanderen/#!/
Learning through Landscapes. (2014, oktober 21). David Attenborough—Conserving Wonder [Video recording]. https://www.youtube.com/watch?v=ImZhcNIL07s
Leefmilieu Brussel. (2026, februari 18). Vegetatiebedekking en biologische kwaliteit. leefmilieu.brussel. https://leefmilieu.brussels/burgers/documentatie-en-tools/leefmilieu-stand-van-zaken/vegetatiebedekking-en-biologische-kwaliteit
Literatuurgeschiedenis.org. (z.d.). Mens en natuur. Literatuurgeschiedenis. Geraadpleegd 13 mei 2026, van https://www.literatuurgeschiedenis.org/selecties/mens-en-natuur
Michiels, C. (2023, april 19). We bouwen steeds meer in landbouw- en groengebied: 40.000 hectare open ruimte in Vlaanderen staat op het spel. VRT NWS. https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2023/04/19/we-bouwen-steeds-meer-in-landbouw-en-groengebieden-40-000-hecta/
National Trust. (2016). The Humble Stick Revealed as the Must-Have Toy for Summer. National Trust. https://www.nationaltrust.org.uk/news/the-humble-stick-revealed-as-the-must-have-toy-for-summer
Onderwijs Vlaanderen. (2026a, januari 22). Dataloep Leerlingenkenmerken basis- en secundair onderwijs. Vlaanderen.be. https://www.vlaanderen.be/onderwijsprofessionals/regelgeving-data-en-onderzoek/data-en-onderzoek/kennisplatform-onderwijs/dataloeptoepassingen/dataloep-leerlingenkenmerken-basis-en-secundair-onderwijs
Onderwijs Vlaanderen. (2026b, maart 11). Verklarende woordenlijst opleidingsinhouden. Vlaanderen.be. https://www.vlaanderen.be/onderwijsprofessionals/lesgeven-en-begeleiden/opleidingsinhouden/verklarende-woordenlijst-opleidingsinhouden
Onderwijs Vlaanderen. (2026c, maart 13). Nieuwe minimumdoelen basisonderwijs. Vlaanderen.be. https://www.vlaanderen.be/onderwijsprofessionals/lesgeven-en-begeleiden/opleidingsinhouden/opleidingsinhouden-basisonderwijs/nieuwe-minimumdoelen-basisonderwijs
Onderwijs Vlaanderen. (2026d, maart 13). Onderwijsdoelen Lager onderwijs. Onderwijsdoelen. https://www.onderwijsdoelen.be/
Onderwijsvereniging van Steden en Gemeenten. (2023). Leer Lokaal. Onderwijsvereniging van Steden en Gemeenten. https://www.ovsg.be/onze-themas/leerplannen-didactiek/basisonderwijs/leer-lokaal/leerplan-leer-lokaal
Sciensano. (2024a). Physical activity and sedentary behaviour in adolescents: Screen time, Food Consumption Survey 2022-2023. Sciensano. https://www.sciensano.be/en/results-national-food-consumption-survey-2022-2023/physical-activity-and-sedentary-behaviour-adolescents-between-10-and-17-years/screen-time
Sciensano. (2024b). Physical activity and sedentary behaviour in children: Screen time, Food Consumption Survey 2022-2023. Sciensano. https://www.sciensano.be/en/results-national-food-consumption-survey-2022-2023/physical-activity-and-sedentary-behaviour-children-aged-3-9-years/screen-time-children-aged-3-9
Statbel. (2025, november 27). Bevolkingsdichtheid. Statbel. https://statbel.fgov.be/nl/themas/bevolking/structuur-van-de-bevolking/bevolkingsdichtheid#news
Statistiek Vlaanderen. (2025, juli 8). Bevolkingsdichtheid. Vlaanderen.be. https://www.vlaanderen.be/statistiek-vlaanderen/bevolking/bevolkingsdichtheid
UNICEF. (2025, mei 1). The importance of outdoor play (and how to support it). UNICEF Europe and Central Asia. https://www.unicef.org/eca/stories/importance-outdoor-play-and-how-support-it
Universiteit Gent. (2025a, augustus 26). AVG: wat zijn persoonsgegevens? (Onder)zoektips. https://onderzoektips.ugent.be/nl/tips/00001761/
Universiteit Gent. (2025b, oktober 27). Toestemming in onderzoek – ethiek & privacy (AVG/GDPR). (Onder)zoektips. https://onderzoektips.ugent.be/nl/tips/00002008/
Van Dale. (2026a). Definitie. Van Dale. https://vandale.ugent.be/
Van Dale. (2026b). Natuur. Van Dale. https://vandale.ugent.be/
Van Dale. (2026c). Perceptie. Van Dale. https://vandale.ugent.be/
Vlaams Departement Omgeving. (2024, september 5). Vlaanderen neemt elke dag gemiddeld 3,8 ha extra open ruimte. Departement Omgeving. https://omgeving.vlaanderen.be/nl/vlaanderen-neemt-elke-dag-gemiddeld-38-ha-extra-open-ruimte-in
- Datasets
ESRI. (2026). World Imagery [Dataset]. https://www.arcgis.com/home/item.html?id=10df2279f9684e4a9f6a7f08febac2a9
European Union’s Copernicus Land Monitoring Service information. (2018). CORINE Land Cover 2018 (vector), Europe, 6-yearly (Versie V2020_20u1) [Dataset]. https://doi.org/10.2909/71c95a07-e296-44fc-b22b-415f42acfdf0
Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek. (2025). Biologische Waarderingskaart en Natura 2000 Habitatkaart—Toestand 2025 (Versie 2) [Dataset]. https://metadata.vlaanderen.be/srv/dut/catalog.search#/metadata/82eba4bf-b73e-4278-bddb-9beaac6da5b5
Universiteit Gent. (2024). Provinciegrenzen [Dataset].
- Software
Corporation for Digital Scholarship. (2026). Zotero (Versie 9.0.3) [Software]. Corporation for Digital Scholarship. https://www.zotero.org
IBM Corp. (2022). IBM SPSS Statistics for Windows (Versie 29.0) [Software]. IBM Corp. https://www.ibm.com/products/spss-statistics
Microsoft Corporation. (2024a). Microsoft Excel (Versie 2604) [Software]. Microsoft Corporation. https://www.microsoft.com
Microsoft Corporation. (2024b). Microsoft PowerPoint (Versie 2604) [Software]. Microsoft Corporation. https://www.microsoft.com
Microsoft Corporation. (2024c). Microsoft Word (Versie 2604) [Software]. Microsoft Corporation. https://www.microsoft.com
QGIS.org. (2025). QGIS Geographic Information System (Versie 3.44.4 “Solothurn”) [Software]. QGIS Association. https://doi.org/10.5281/zenodo.6139224
