Adem in, boosheid uit: kan een knuffel kinderen helpen bij hevige emoties?
Boos. We zijn het allemaal wel eens, het hoort bij het leven. Als kind leer je al snel je emoties kennen en ze benoemen. Maar ermee omgaan? Eerlijk gezegd, dat is levenslang leren.
Door vrijwilligerswerk met kinderen merkte ik dat boosheid een emotie is waarvoor niet elk kind de touwtjes in handen heeft. Voor sommige kinderen is boosheid geen voorbijgaande bui. Het is een storm die ze niet kunnen stoppen en waar ze geen woorden voor hebben.
Dat liet me niet los.
Een groeiend probleem
In 2025 berichtten verschillende media over een toename van agressie bij kinderen in de jeugdzorg. Het zijn artikels die blijven hangen en ze bevestigen wat leerkrachten en zorgverleners al jaren zeggen: bestaande tools schieten tekort. Ze zijn te complex, te klinisch, of ze komen te laat.
Ik vroeg me af wat er zou gebeuren als je het anders aanpakt. Niet ingrijpen wanneer een kind al in crisis is, maar ervoor zorgen dat het zover niet komt. Wat heeft een kind nodig voor de storm losbarst?
De praktijk in
Om een antwoord te vinden, trok ik de praktijk in. Ik sprak met kinderen, leerkrachten, gedragswetenschappers en zorgverleners bij scholen, jeugdzorginstellingen en kinderpsychiatrie. Wat ik telkens opnieuw hoorde: er is nood aan iets laagdrempeligs. Iets wat kinderen zelfstandig kunnen gebruiken, zonder dat er eerst een volwassene aan te pas moet komen.
Wat me het meest trof: kinderen weten heel goed wanneer het fout begint te gaan. Ze voelen de storm aankomen, ze missen alleen een houvast op dat moment.
Fysieke druk en ademhaling als sleutel
Uit al die gesprekken kwamen twee elementen steeds terug: fysieke druk en ademhaling.
Fysieke druk is geen nieuw concept. Zware dekens worden al langer ingezet bij kinderen met sensorische gevoeligheid. De werking is onderbouwd: lichte, gelijkmatige druk activeert het parasympathisch zenuwstelsel en brengt het lichaam tot rust. Ademhaling werkt op dezelfde manier. Wie bewust trager ademt, geeft het lichaam het signaal dat het veilig is. De hartslag daalt, spieren ontspannen en stress zakt.
Afzonderlijk zijn ze dus al kalmerend, maar gecombineerd zijn ze nog krachtiger.
Zo ontstond Oddie. Een verzwaarde knuffel met een visuele ademhalingsindicator, ontwikkeld voor kinderen tussen zes en twaalf jaar.
Ik wilde expliciet geen therapiehulpmiddel maken. Want een product dat eruitziet als therapie, nodigt vaak minder uit tot gebruik. Het moest gewoon een knuffel zijn, eentje die toevallig ook helpt. Speels, zacht, zonder klinische uitstraling en vrij van stigma.
Hoe werkt het dan precies?
De verzwaarde vulling geeft geborgenheid en een indicator op de staart begeleidt de ademhaling: het licht wordt feller bij het inademen, minder fel bij het uitademen. Kinderen krijgen zo intuïtieve feedback, zonder uitleg, zonder druk. Het doel is dat ze zelf aanvoelen wat voor hen werkt. Alleen of samen.
Kinderpsychiater Winny Ang verwoordde het treffend tijdens het onderzoek:
"Het wordt echt interessant als kinderen dit zelf opmerken en zelf vragen naar dit product."
Dat is precies wat Oddie kan zijn, geen verplichting maar een keuze.
Meer dan een product
Rond Oddie werd een systeem gebouwd met een begeleidend boekje dat kinderen op een speelse manier door de gebruiksmogelijkheden leidt. Een app helpt ouders, leerkrachten en zorgverleners om zelf vertrouwd te raken met de ademhalingstechnieken, zodat ook zij het kind kunnen begeleiden via co-regulatie; het onbewust overnemen van een rustig ademhalingsritme van een vertrouwde volwassene.
Voor de materialen koos ik bewust voor duurzaamheid. De buitenhoes is merino-wol: zacht, zelfreinigend en bestand tegen allergenen. De vulling is Kempische wol, een restproduct van schapen ingezet voor natuurbeheer.
Kinderen als medeontwerpers
Kinderen werden van bij de start meegenomen als medeontwerpers. Via een zelfgemaakt invulblad brachten 43 kinderen hun emoties in kaart en gaven ze aan wat daarbij helpt. Daarnaast haalde ik de naaimachine boven en maakte ik doorheen het proces vijf prototypes, telkens getest bij verschillende kinderen en contexten. Zo kon de mening van de gebruiker zwaar doorwegen, op vlak van gewicht en vormgeving, maar ook de naamkeuze gebeurde via een stemming.
De meest waardevolle test vond plaats in het buitengewoon onderwijs, waar de knuffels meer dan 20 dagen bleven en preventief werden ingezet bij kinderen. De leerkrachten gaven aan dat het hielp om kinderen te kalmeren, en wilden graag langer testen om te ontdekken in welke contexten Oddie nog inzetbaar was.
Voor elk kind
Oddie lost boosheid niet op, dat was ook nooit de bedoeling. Maar het is wel een houvast.
Het richt zich niet uitsluitend op kinderen met een diagnose, maar is er voor elk kind dat soms overweldigd raakt, thuis, op school, in de zorg. Oddie is er als het stormt in hun lichaam of in hun hoofd. Want elk kind verdient op dat moment een houvast.
Bibliografie
In deze publicatie werd artificiële intelligentie ingezet voor verschillende doeleinden. AI werd gebruikt om de door de student geschreven tekst te controleren op spelling en structuur. Daarnaast diende AI als inspiratiebron bij de opbouw van het businessplan; alle inhoudelijke informatie is gebaseerd op onderzoek uitgevoerd door de student zelf. Voorts werd AI ingezet voor het genereren en aanpassen van Arduino-code. Tot slot werd Vizcom AI gebruikt voor het vervaardigen van renders op basis van schetsen.
De gebruikte AI-tools worden als volgt geciteerd:
Anthropic. (2026). Claude (claude-sonnet-4-6) [Large language model]. https://claude.ai
OpenAI. (2025). ChatGPT (november- & decemberversie) [Large language model]. https://chat.openai.com/chat
Vizcom. (2025). Vizcom – Turn sketches into full-fidelity 3D renders, instantly. https://vizcom.com
Bronnen
Ang, W., Verpooten, L., De Winter, B., & Bombeke, K. (2023). Diversity Awareness in Medical Education: An Innovative Training with Visual Reflection Tools. Perspectives On Medical Education, 12(1), 480–487. https://doi.org/10.5334/pme.1080
Bartholomees, H. (2025). Agressie-ganzenbordspel [Spel]. KI Woluwe.
CHARLE premium haberdashery. (2026, 10 februari). CHARLE Premium Haberdashery. https://premium- haberdashery.de/Home
Chow, C. M., Shin, M., Mahar, T. J., Halaki, M., & Ireland, A. (2019). <p>The impact of sleepwear fiber type on sleep quality under warm ambient conditions</p> Nature And Science Of Sleep, Volume 11, 167–178. https://doi.org/10.2147/nss.s209116
De Aanstokerij vzw, & Van Thienen, J. (2021). Het grote emotiekwartet [Spel].
De Rooze, M. & Hoofdweg. (z.d.). Hartcoherentie | Hoofdweg. Hoofdweg. https://hoofdweg.be/hartcoherentie
De Rycke, R., & Sabbe, B. (2025). Psychiatrie: wat je moet weten.
Departement Zorg. (2025). Definities gerelateerd aan vrijheidsbeperkende maatregelen, m.n. afzondering en fixatie.
DINED. (z.d.). https://dined.io.tudelft.nl/en
Dupont, V., & Taghon, G. (2019). Antwoorden op agressie en grensoverschrijdend gedrag: praktijkboek voor onderwijs, zorg en welzijn.
GOTS - Global Organic Textile Standard. (2025). https://global-standard.org/
Hage, N. (2012). Gedachte-Kracht gevoelensspel [Spel]. Gedachte-Kracht.
ICOBA. (z.d.-a). Babbeldoos voor opvoedingsinstellingen. Icoba. https://www.icoba.be/tools/babbeldoos-voor- opvoedingsinstellingen
ICOBA. (z.d.-b). Bespaar met een agressiebeleid. Icoba. https://www.icoba.be/bespaar-met-een-agressiebeleid
ICOBA. (z.d.-c). Pak agressie integraal aan met de preventiepiramide. Icoba. https://www.icoba.be/pak-agressie- integraal-aan-met-de-preventiepiramide
ICOBA. (z.d.-d). Poster “Crisisontwikkelingsmodel”. Icoba. https://www.icoba.be/tools/poster- crisisontwikkelingsmodel
Inner Balance Lightning for iPhone. (z.d.). HeartMath Store. https://store.heartmath.com/inner-balance-lightning/
Intesa. (2019). VISIETEKST GOG 10/2019. https://www.intesa.be/sites/default/files/Visietekst%20GOG%202019.
pdf
KempVZW. (z.d.). KempVZW. https://kempvzw.be/
Keurmerkenwijzer Milieu Centraal. (2026). https://www.keurmerkenwijzer.nl/
KUDL®. (2026). KUDL® – verzwaringsknuffels met hartslag | Belgisch design. KUDL® Therapeutische Knuffels.
https://kudlworld.com/
Muynck, A., & Van Der Zalm-Grisnich, M. (2006). Aardig agressief: over agressie bij kinderen.
Nesting Center. (2021, 21 mei). Nesting Center. https://nestingcenter.com/
Opgroeien. (2025, 31 juli). Opgroeien. https://www.opgroeien.be/kennis/cijfers-en-onderzoek/
jongerenbevolking#toc-evolutie-van-de-jongerenbevolking-0-25-jaar
Polar. (z.d.). Polar. https://www.polar.com/be-nl/sensors/h9-heart-rate-sensor
Porges, S. W. (1995). Cardiac vagal tone: A physiological index of stress. Neuroscience & Biobehavioral Reviews,
19(2), 225–233. https://doi.org/10.1016/0149-7634(94)00066-a
Provincies.incijfers.be - databank. (2024, februari). https://provincies.incijfers.be/databank
PulseSensor. (2012). World Famous Electronics Llc. https://pulsesensor.com/
Schoolbevolking basis- en secundair onderwijs. (2025, 28 augustus). Vlaanderen.be. https://www.vlaanderen.be/
statistiek-vlaanderen/onderwijs-en-vorming/schoolbevolking-basis-en-secundair-onderwijs
Similes vzw. (2021, 4 februari). Samen sterk in crisis: Familie als bondgenoot in (crisis)zorg. Similes Vzw. https://
nl.similes.be/files/documenten/Gids_SamenSterkInCrisis_Similes.pdf
Somnox Kids. (2024). https://start.somnox.com/somnox-voor-kinderen
Staelens, K. (2010). OBSERVATIE VITALE PARAMETERS BIJ KRITISCH ZIEKE KINDEREN.
In Universitair Ziekenhuis Antwerpen. http://www.vvizvmail.be/Repository/Bijscholingsmodule/
Observatievanvitaleparametersbijkinderen.pdf
Unicef, Dominicy, M., Vallet, C., Eveline Couck, Ménaka Dumont, Rudi Decort, Ellen Ghysbrechts, CDN
Communication, Dominique Ceuppens, Dirk Jacxsens, Jeroen Lauwereys, Charlotte Van Calster, Helena
Govaert, Chahida Bufraquech, Deirdre Perquy, Robin Verrezen, & Benjamin Orban. (2022). Rapport van
kinderen en jongeren met mentale gezondheidsproblemen in België. In Unicef [Report]. https://www.unicef.
be/sites/default/files/2022-06/What%20do%20you%20think%20rapport%202022%20NL%20LR.pdf
United Nations. (2024). World Population Prospects 2024. Population. https://population.un.org/wpp/
graphs?loc=908&type=Demographic%20Profiles&category=Line%20Charts
Uzgent. (2024). Agressiebeleid info voor ouders of voogden. In Uzgent. https://uzgent.be/sites/default/files/2024-11/
agressiebeleid-ouders.pdf
Van Den Plas, K., De Rick, A., Mariman, A., Vogelaers, D., & Stefanie Eggermont. (2022). Inzetbaarheid van
biofeedback en neurofeedback in de diagnose en behandeling van somatisch onvoldoende verklaarde
klachten [Thesis]. https://libstore.ugent.be/fulltxt/RUG01/003/210/733/RUG01-003210733_202…
AC.pdf
Vandenberghe, L. & Uzgent. (2014). Afzondering en fixatie in een psychiatrisch ziekenhuis - ervaringen van de
patiënt [Masterthesis]. https://libstore.ugent.be/fulltxt/RUG01/002/164/354/RUG01
002164354_2014_0001_AC.pdf
Verdick, E. (2007). Haal de grrrr uit agressie.
Vernier Canada. (2025, 30 december). Go Direct® Respiration Belt | Vernier Canada. https://www. verniercanada.ca/product/sensors/go-direct-sensors/go-direct-respiration-belt/
Vlaamse overheid. (2024, 24 mei). Afzondering en fixatie [Omzendbrief]. Vlaanderen. https://data-onderwijs. vlaanderen.be/edulex/document/16090
Wacker Chemie AG. (2024). ELASTOSIL® E43 N TRANSPARENT.
Wacker Chemie AG. (2026a). ELASTOSIL® FX 20 A/B.
Wacker Chemie AG. (2026b). Productveiligheidsblad (1907/2006/EG). In Productveiligheidsblad (1907/2006/EG) (pp. 1–11).
Wolk. (z.d.). Wolk - Premium merinowol herenkleding. https://wolk-antwerp.com/nl
Yu, J., Du, J., Yang, Z., Chen, W., Sun, S., Gan, M., Cai, Y., Zhang, L., Sun, K., Xu, J., Xu, Q., Ke, J., Zhang, L., Zhu, Y., & Liu, Z. (2024). Effect of weighted blankets on sleep quality among adults with insomnia: a pilot randomized controlled trial. BMC Psychiatry, 24(1), 765. https://doi.org/10.1186/s12888-024-06218-9
