Nederlands verplicht? Niet in elke klas!
Hoe gaan leerkrachten om met de groeiende taaldiversiteit in hun klassen? Uit deze masterproef blijkt dat leerkrachten dit op verschillende manieren invullen. Sommige leerkrachten gebruiken de thuistalen van leerlingen om hun leerproces te ondersteunen, anderen kiezen om enkel het Nederlands toe te laten in de klas. Deze verschillende werkwijzen tonen het belang van nascholing van leerkrachten om met de meertaligheid in hun klas aan de slag te gaan.
Meertaligheid als troef
“Dat is dan ook zoiets dat vanuit de politiek not done is eigenlijk [...], terwijl dat dat wetenschappelijk totaal anders is.” (Leerkracht uit deelnemende school)
De meertaligheid in scholen neemt de laatste jaren sterk toe. Dit wordt in Vlaanderen vaak tegemoetgekomen door te focussen op het Nederlands. Onderzoek toont echter aan dat wanneer de thuistaal van leerlingen niet welkom is op school, leerlingen minder gemotiveerd zijn. Daartegenover blijkt dat het verwelkomen van thuistalen een groter gevoel van acceptatie bij leerlingen realiseert, wat het leerproces ondersteunt. Daarom is het zinvol om als leerkracht met thuistalen aan de slag te gaan en dit als school te ondersteunen.
De school aan zet
Elke school voert op verschillende domeinen een eigen beleid. Eén van deze domeinen is taal. Het taalbeleid van scholen kan een centrale rol spelen in het ondersteunen van leerkrachten om met de thuistaal van leerlingen aan de slag te gaan. Concreet kunnen scholen dit doen door hun taalbeleid strategisch vorm te geven. Dit betekent dat de school taalonderwijs aanbiedt dat gebaseerd is op wetenschappelijke inzichten, maar ook leerkrachten ondersteunt in het verwerven van kennis en vaardigheden over sterk taalonderwijs.
Taal in elk vak
Taalonderwijs wordt vaak gezien als lessen Nederlands, Frans of Engels. Het kan echter ook verder gaan dan taalvakken. Scholen en leerkrachten kunnen bijvoorbeeld aan de slag gaan met functioneel meertalig onderwijs. Dit is een manier van lesgeven waarbij de thuistalen van leerlingen actief worden gebruikt om lesinhouden aan te leren. Dit kan bijvoorbeeld aan de hand van bronnenmateriaal in de thuistaal van leerlingen in de les geschiedenis of leerlingen met dezelfde thuistaal toe te laten om in hun thuistaal iets aan elkaar te verduidelijken. Deze aanpak kan dus ook buiten taallessen gebruikt worden om het leerproces van alle leerlingen te ondersteunen.
Samen sterker in de klas
Leerkrachten moeten voldoende ondersteund worden om met meertaligheid aan de slag te gaan. Dit kan door hen bij te scholen. Uit deze masterproef blijkt dan ook dat leerkrachten de meerwaarde van nascholing gericht op functioneel meertalig onderwijs erkennen. Dit is volgens leerkrachten vooral succesvol wanneer ze binnen de school samen aan de slag gaan met dit thema. Daarnaast blijkt het ook van cruciaal belang dat initiatieven voor nascholing overeenstemmen met de visie van het taalbeleid van de school. Desondanks bleek ook dat er een duidelijke tekortkoming was in die nascholing. Zo gaven leerkrachten aan dat ze opvolging op lange termijn missen. Scholen kunnen bijvoorbeeld hun leerkrachten eraan herinneren om met functioneel meertalig onderwijs aan de slag te gaan door posters met concrete tips in de leraarskamer op te hangen.
Waar wringt het schoentje?
Het blijkt echter niet evident te zijn voor leerkrachten om met functioneel meertalig onderwijs aan de slag te gaan. Zo blijkt dat leerkrachten verschillende drempels ervaren. Leerkrachten spreken bijvoorbeeld over een groot aantal verschillende talen binnen een klas, de klasgrootte, lesinhouden die zich moeilijk lenen tot het gebruik van thuistalen en een gebrek aan tijd. Daarnaast blijken ook persoonlijke overtuigingen van leerkrachten, een gebrek aan middelen en een inconsistente opvolging vanuit het beleid het gebruik van functioneel meertalig onderwijs te bemoeilijken.
Onderlinge verschillen
Het werd binnen deze masterproef duidelijk dat scholen op verschillende wijze met functioneel meertalig onderwijs aan de slag gaan. Eén school ging hier al actief mee aan de slag en organiseerde nascholingen rond dit thema. In een andere school was dit helemaal niet het geval. Desondanks bleken in deze school ook elementen van functioneel meertalig onderwijs aanwezig te zijn.
Achter de schermen van het onderzoek
Om tot deze bevindingen te komen, namen drie secundaire scholen deel aan dit onderzoek. In deze scholen spreekt meer dan de helft van de leerlingen thuis een andere taal dan het Nederlands, waardoor de werkwijze van deze scholen bijzonder interessant was om te bestuderen. In iedere school werden verschillende beleidsdocumenten geanalyseerd. Deze documenten stonden telkens in verband met het taalbeleid of het nascholingsplan van de school. Daarnaast werden in iedere school interviews afgenomen met leerkrachten om hun persoonlijke ervaring met professionalisering in het kader van functioneel meertalig onderwijs in kaart te brengen. Ten slotte werden de bevindingen uit de analyse van de documenten en de interviews samengebracht om tot bovenstaande conclusies te komen.
Wat kunnen we hiermee?
Om met de groeiende meertaligheid in Vlaamse klassen aan de slag te gaan, is het dus belangrijk dat scholen hun taalbeleid strategisch vormgeven. Door een taalvisie te ontwikkelen die het gebruik van functioneel meertalig onderwijs ondersteunt en nascholing hierop af te stemmen, kunnen scholen leerkrachten versterken in hun kennis en vaardigheden om met meertaligheid aan de slag te gaan. Dit komt uiteindelijk ook ten goede van het leerproces van de leerlingen zelf. Binnen die nascholingen blijkt het cruciaal om leerkrachten samen te laten leren, maar ook opvolging te voorzien zodat de verworven inzichten en vaardigheden op lange termijn blijven ingezet worden.
De overheid zou scholen hiertoe kunnen stimuleren en ondersteuning bieden in het opstellen van een strategisch taalbeleid. Scholen kunnen in hun taalbeleid meer expliciete aandacht besteden aan de meertaligheid van hun leerlingen en nascholing van leerkrachten. Ten slotte kan ook de lerarenopleiding meer aandacht besteden aan het aanleren van concrete werkvormen die het meertalige repertoire van leerlingen omarmen.
Een uitdaging met toekomst
De groeiende taaldiversiteit bij leerlingen in het Vlaamse onderwijs blijft een uitdaging. Het is echter zinvol om kritisch te blijven tegenover de huidige focus op de Nederlandse taal. De thuistaal van leerlingen kan namelijk ook een troef zijn in het leerproces van leerlingen. Alle leerlingen. De voorwaarde is echter dat leerkrachten en scholen hiertoe voldoende ondersteund worden. Dit is een piste die verdere verkenning waard is.
Bibliografie
Abedi, J. (2017). Utilizing accommodations in assessment. In Springer eBooks (pp. 303–
322). https://doi.org/10.1007/978-3-319-02261-1_21
Abedi, J., & Lord, C. (2001). The language factor in mathematics tests. Applied Measurement in
Education, 14(3), 219–234. https://doi.org/10.1207/s15324818ame1403_2
Abedi, J., Hofstetter, C. H., & Lord, C. (2004). Assessment accommodations for english language
learners: Implications for policy-based empirical research. Review Of Educational
Research, 74(1), 1–28. https://doi.org/10.3102/00346543074001001
Agirdag, O., Loobuyck, P., & Van Houtte, M. (2012). Determinants of attitudes toward Muslim
students among Flemish teachers: A research note. Journal For The Scientific Study Of
Religion, 51(2), 368–376. https://doi.org/10.1111/j.1468-5906.2012.01637.x
Belgisch Staatsblad. (1963). Wet houdende taalregeling in het onderwijs.
Bogdan, R., & Biklen, S. K. (2007). Qualitative research for education: An introduction to theories
and methods. Pearson Education, Inc.
Bouzid, A., & Javier, C. (2024). Understanding translanguaging in multilingual education. Deleted
Journal, 2(3), 133–145. https://doi.org/10.62583/rseltl.v2i3.47
Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research
Journal, 9(2), 27–40. https://doi.org/10.3316/qrj0902027
Brandisauskiene, A., Cesnaviciene, J., Miciuliene, R., & Kaminskiene, L. (2020). What factors
matter for the sustainable professional development of teachers? Analysis from four
countries. Journal Of Teacher Education For Sustainability, 22(2), 153–
170. https://doi.org/10.2478/jtes-2020-0022
Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in
Psychology, 3(2), 77–101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
Braun, V., & Clarke, V. (2016). (Mis)conceptualising themes, thematic analysis, and other
problems with Fugard and Potts’ (2015) sample-size tool for thematic
analysis. International Journal Of Social Research Methodology, 19(6), 739–
743. https://doi.org/10.1080/13645579.2016.1195588
78Byrnes, D. A., Kiger, G., & Manning, M. L. (1997). Teachers’ attitudes about language
diversity. Teaching And Teacher Education, 13(6), 637–
644. https://doi.org/10.1016/s0742-051x(97)80006-6
Capps, D. K., Crawford, B. A., & Constas, M. A. (2012). A review of empirical literature on inquiry
professional development: Alignment with best practices and a critique of the
findings. Journal Of Science Teacher Education, 23(3), 291–
318. https://doi.org/10.1007/s10972-012-9275-2
Cekaite, A., & Evaldsson, A. (2008). Staging linguistic identities and negotiating monolingual
norms in multiethnic school settings. International Journal Of Multilingualism, 5(3), 177–
196. https://doi.org/10.1080/14790710802387588
Cenoz, J., & Gorter, D. (2021). Pedagogical translanguaging. Cambridge University
Press. https://doi.org/10.1017/9781009029384
Chen, X., Shu, D., DeLuca, C., & Holden, M. (2025). Advancing e-assessment for learning in the
primary EFL writing classroom: the role of collaborative teacher professional
learning. Asia Pacific Journal Of Education, 1–
20. https://doi.org/10.1080/02188791.2025.2465296
Coleman, J. (2010). A case study of the responses of two mainstream primary teachers in a non-
metropolitan area to the refugee English language learners in their classes (Doctoral
Thesis).
Cummins, J. (2007). Rethinking monolingual instructional strategies in multilingual
classrooms. The Canadian Journal Of Applied Linguistics, 10(2), 221–240.
Cummins, J. (2017). Teaching minoritized students: Are additive approaches legitimate? Harvard
Educational Review, 87(3), 404–425. https://doi.org/10.17763/1943-5045-87.3.404
Cummins, J., Bismilla, V., Chow, P., Cohen, S., Giampapa, F., Leoni, L., Sandhu, P., & Sastri, P.
(2005). Affirming identity in multilingual classrooms. Educational Leadership, 1, 38–43.
Dahl, K. K. B. (2024). ‘Doubly situated teacher professionalism’: School culture, personal
narrations and becoming a teacher in Danish schools. International Journal Of
Educational Development, 107, 103047. https://doi.org/10.1016/j.ijedudev.2024.103047
79Delarue, S., & De Caluwe, J. (2014). Eliminating social inequality by reinforcing standard
language ideology? Language policy for Dutch in Flemish schools. Current Issues in
Language Planning, 16(1–2), 8–25. https://doi.org/10.1080/14664208.2014.947012
Demir, Z. & Vlaamse Regering. (2024). Beleidsnota 2024-2029.
Desimone, L. M. (2009). Improving impact studies of teachers’ professional development: Toward
better conceptualizations and measures. Educational Researcher, 38(3), 181–
199. https://doi.org/10.3102/0013189x08331140
Donkoh, S., & Mensah, J. (2023). Application of triangulation in qualitative research. Journal Of
Applied Biotechnology & Bioengineering, 10(1), 6–
9. https://doi.org/10.15406/jabb.2023.10.00319
Eurostat. (2025). Immigration by sex, country of birth and broad group of
citizenship. https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/migr_imm7ctb/default/tab…
ng=en
Flores, N. L. (2019). Translanguaging into raciolinguistic ideologies: A personal reflection on the
legacy of Ofelia García. In Journal Of Multilingual Education Research (Vol. 9, pp. 45–
46). https://fordham.bepress.com/jmer/vol9/iss1/5
Foster, N., Auger, N., & Van Avermaet, P. (2021). Multilingual tasks as a springboard for
transversal practice: Teachers’ decisions and dilemmas in a functional multilingual
learning approach. Language And Education, 37(1), 22–
38. https://doi.org/10.1080/09500782.2021.1958835
Foster, N., Sierens, S., Van Raemdonck, M., & Van Avermaet, P. (2024). Functional multilingual
learning: Traversing the vertical and horizontal dimensions of language repertoires.
In BRILL eBooks (pp. 89–110). https://doi.org/10.1163/9789004709850_006
Foster, N., Van Avermaet, P., & Auger, N. (2023). Negotiating and navigating plurilingual
classroom citizenship. In Advances in educational technologies and instructional design
book series (pp. 245–266). https://doi.org/10.4018/978-1-6684-5083-3.ch013
García, O. (2008). Multilingual language awareness and teacher education. In Encyclopedia Of
Language And Education (Vol. 6, pp. 385–400) [Book-chapter]. Springer
Science+Business Media LLC.
80García, O. (2009). Bilingual education in the 21st century: A global perspective. Wiley-Blackwell.
García, O. (2014). Countering the dual: Transglossia, dynamic bilingualism and translanguaging
in education. In Multilingual Matters eBooks (pp. 100–
118). https://doi.org/10.21832/9781783090860-007
Garet, M. S., Porter, A. C., Desimone, L., Birman, B. F., & Yoon, K. S. (2001). What makes
professional development effective? Results from a national sample of
teachers. American Educational Research Journal, 38(4), 915–
945. https://doi.org/10.3102/00028312038004915
Gogolin, I. (2002). Linguistic and cultural diversity in Europe: A challenge for educational research
and practice. European Educational Research Journal, 1(1), 123–
138. https://doi.org/10.2304/eerj.2002.1.1.3
Gurley, D. K., Peters, G. B., Collins, L., & Fifolt, M. (2014). Mission, vision, values, and goals: An
exploration of key organizational statements and daily practice in schools. Journal Of
Educational Change, 16(2), 217–242. https://doi.org/10.1007/s10833-014-9229-x
Heller, M. (2006). Linguistic minorities and modernity: A sociolinguistic ethnography, Second
Edition. A&C Black.
Howitt, D. (2010). Introduction to qualitative methods in psychology (1ste editie). Pearson
Education Limited.
Howitt, D., & Cramer, D. (2011). Introduction to research methods in psychology (3de editie).
Harlow: Pearson Education Limited.
Johnson, D. C., & Johnson, E. J. (2015). Power and agency in language policy appropriation.
In Lang Policy (Vols. 14–221, pp. 221–243) [Journal-
article]. https://doi.org/10.1007/s10993-014-9333-z
Johnson, E. J. (2011). Arbitrating repression: Language policy and education in
Arizona. Language And Education, 26(1), 53–
76. https://doi.org/10.1080/09500782.2011.615936
Karlsson, A., Larsson, P. N., & Jakobsson, A. (2018). Multilingual students’ use of
translanguaging in science classrooms. International Journal Of Science
Education, 41(15), 2049–2069. https://doi.org/10.1080/09500693.2018.1477261
81Kiplinger, V. L., Haug, C. A., & Abedi, J. (2000). Measuring math--not reading--on a math
assessment: A language accommodations study of English language learners and other
special populations.
Korthagen, F. (2017). Inconvenient truths about teacher learning: Towards professional
development 3.0. In Teachers And Teaching (Vols. 23–23, Nummer 4, pp. 387–
405). https://doi.org/10.1080/13540602.2016.1211523
Kyureghyan, H. (2023). Exploring teachers’ learning experiences and core components of the
professional development programme within a pilot reform project in Armenia. Teacher
Development, 27(5), 613–629. https://doi.org/10.1080/13664530.2023.2213678
Lambert, W. E. (1984). Culture and language as factors in learning and education. In McGill-
Queen’s University Press eBooks(pp. 233–261). https://doi.org/10.1515/9780773583160-
014
Leisink, P., Boselie, P., & Universiteit Utrecht. (2014). Strategisch HRM voor beter onder wijs:
Een bijdrage aan de professionalisering van schoolleiders in het voortgezet onderwijs.
In Faculteit Recht, Economie, Bestuur en
Organisatie. https://www.voion.nl/media/2767/strategischhrmvoorbeteronderwijs.pdf
Manyak, P. C. (2004). "What did she say?” Translation in a primary-grade English immersion
class. Multicultural Perspectives, 6(1), 12–18.
Merchie, E., Tuytens, M., Devos, G., & Vanderlinde, R. (2016a). Hoe kan je de impact van
professionalisering voor leraren in kaart
brengen. https://biblio.ugent.be/publication/7105261/file/7105283.pdf
Merchie, E., Tuytens, M., Devos, G., & Vanderlinde, R. (2016b). Evaluating teachers’ professional
development initiatives: Towards an extended evaluative framework. Research Papers in
Education, 33(2), 143–168. https://doi.org/10.1080/02671522.2016.1271003
Morrison, J. A. (2014). Scientists’ participation in teacher professional development: The impact
on fourth to eighth grade teachers’ understanding and implementation of inquiry science.
In International Journal Of Science And Mathematics Education (Vol. 12, pp. 793–816)
[Journal-article].
82Msimanga, A., & Lelliott, A. (2013). Talking science in multilingual contexts in South Africa:
Possibilities and challenges for engagement in learners home languages in high school
classrooms. International Journal Of Science Education, 36(7), 1159–
1183. https://doi.org/10.1080/09500693.2013.851427
New London Group. (1996). A pedagogy of multiliteracies: Designing social futures. Harvard
Educational Review, 66(1), 60–93. https://doi.org/10.17763/haer.66.1.17370n67v22j160u
Noble, H., & Smith, J. (2025). Ensuring validity and reliability in qualitative research. Evidence-
Based Nursing, 28(4), 206–208. https://doi.org/10.1136/ebnurs-2024-104232
OECD. (2023). PISA 2022 results (Volume I): The state of learning and equity in education.
OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/53f23881-en
Opgroeien. (2024a, 25 september). Opgroeien. https://www.opgroeien.be/kennis/cijfers-en-
onderzoek/taal-en-nationaliteit#toc-taalsituatie-in-gezin-bij-leerlingen-vlaams-onderwijs
Opgroeien. (2024b, 25 september). Opgroeien. https://www.opgroeien.be/kennis/cijfers-en-
onderzoek/taal-en-nationaliteit
Postholm, M. B. (2012). Teachers’ professional development: A theoretical review. Educational
Research, 54(4), 405–429. https://doi.org/10.1080/00131881.2012.734725
Prenger, R., Poortman, C. L., & Handelzalts, A. (2019). The effects of networked professional
learning communities. In American Association of Colleges for Teacher
Education, Journal Of Teacher Education (Vol. 70, Nummer 5, pp. 441–452)
[Article]. https://doi.org/10.1177/0022487117753574
Pulinx, R., Agirdag, O., & Van Avermaet, P. (2014). Taal en onderwijs: Percepties en praktijken in
de klas. In N. Clycq, C. Timmerman, P. Van Avermaet, J. Wets, & P. Hermans
(Eds.), Oprit 14 : naar een schooltraject zonder snelheidsbeperkingen (pp. 97–133). Gent:
Academia Press.
Pulinx, R., Van Avermaet, P., & Agirdag, O. (2015). Silencing linguistic diversity: The extent, the
determinants and consequences of the monolingual beliefs of Flemish
teachers. International Journal Of Bilingual Education And Bilingualism, 20(5), 542–
556. https://doi.org/10.1080/13670050.2015.1102860
83Ramaut, G., Sierens, S., Bultynck, K., Centrum voor Taal & Onderwijs – Katholieke Universiteit
Leuven, & Steunpunt Diversiteit & Leren – Universiteit Gent. (2013). Eindrapport
evaluatieonderzoek ‘Thuistaal in onderwijs’ (2009-2012).
Ricento, T. K., & Hornberger, N. H. (1996). Unpeeling the onion: Language planning and policy
and the ELT professional. TESOL Quarterly, 30(3), 401. https://doi.org/10.2307/3587691
Richter, D., Kunter, M., Klusmann, U., Lüdtke, O., & Baumert, J. (2010). Professional
development across the teaching career: Teachers’ uptake of formal and informal learning
opportunities. Teaching And Teacher Education, 27(1), 116–
126. https://doi.org/10.1016/j.tate.2010.07.008
Runhaar, P. (2016). Factors influencing professional development in teacher teams within CBE
contexts. In Technical and vocational education and training (pp. 755–
773). https://doi.org/10.1007/978-3-319-41713-4_35
Sierens, S., & Ramaut, G. (2017). Breaking out of L2-exclusive pedagogies: Teachers valorizing
immigrant pupils’ multilingual repertoire in urban Dutch-medium classrooms. In Palgrave
Macmillan UK eBooks (pp. 285–311). https://doi.org/10.1057/978-1-137-54856-6_13
Sierens, S., & Van Avermaet, P. (2014). Language diversity in education: Evolving from
multilingual education to functional multilingual learning. In Multilingual Matters
eBooks (pp. 204–222). https://doi.org/10.21832/9781783090815-014
Sutherland, L., Markauskaite, L., & Cruickshank, K. (2023). A complex systems framework for
examining the impact of school-based professional learning initiatives: Emerging agentic
practices in a collaborative curriculum redesign. Professional Development in
Education, 49(6), 1087–1102. https://doi.org/10.1080/19415257.2023.2217432
Tomoschuk, B., Duyck, W., Hartsuiker, R. J., Ferreira, V. S., & Gollan, T. H. (2021). Language of
instruction affects language interference in the third language. Bilingualism Language And
Cognition, 24(4), 707–718. https://doi.org/10.1017/s1366728921000043
Valenzuela, A. (1999). Subtractive schooling: U.S.-Mexican youth and the politics of
caring. SUNY Series, The Social Context Of Education,
Article. https://www.researchgate.net/publication/234706056
84Valenzuela, A. (2002). Reflections on the subtractive underpinnings of education research and
policy. Journal Of Teacher Education, 53(3), 235–
241. https://doi.org/10.1177/0022487102053003007
Van Den Bergh, L., Ros, A., & Beijaard, D. (2015). Teacher learning in the context of a continuing
professional development programme: A case study. Teaching And Teacher
Education, 47, 142–150. https://doi.org/10.1016/j.tate.2015.01.002
Van Den Branden, K. (2010). Handboek taalbeleid basisonderwijs.
Van Der Wildt, A., Van Avermaet, P., & Van Houtte, M. (2015). Multilingual school population:
Ensuring school belonging by tolerating multilingualism. International Journal Of Bilingual
Education And Bilingualism, 20(7), 868–
882. https://doi.org/10.1080/13670050.2015.1125846
Van Der Wildt, A., Van Avermaet, P., & Van Houtte, M. (2016). Opening up towards children’s
languages: Enhancing teachers’ tolerant practices towards multilingualism. School
Effectiveness And School Improvement, 28(1), 136–
152. https://doi.org/10.1080/09243453.2016.1252406
Van Droogenbroeck, F., Faddar, J., Kavadias, D., Siongers, J., Spruyt, B., Thomas, V., Vrije
Universiteit Brussel, Te Braak, P., Simon, R., & Almey, K. (2025). TALIS 2024
Vlaanderen.
Van Droogenbroeck, F., Spruyt, B., Lemblé, H., Bongaerts, B., Siongers, J., & Kavadias, D.
(2019). Talis 2018 Vlaanderen. Volume
I. https://biblio.ugent.be/publication/8648144/file/8648153.pdf
Van Hove, G. (2014). Qualitative research for educational sciences (2de editie). Pearson.
Van Raemdonck, M., Tyler, R., Van Avermaet, P., & Vantieghem, W. (2023). School actors
navigating between implementor & arbiter – A qualitative study on the dynamics in
multilingual schools’ language policy. Current Issues in Language Planning, 25(3), 285–
305. https://doi.org/10.1080/14664208.2023.2283654
Van Raemdonck, M., Tyler, R., Van Avermaet, P., & Vantieghem, W. (2024). Navigating linguistic
diversity: Teachers’ beliefs on multilingual pedagogies in monolingual policy
85schools. Language And Education, 38(6), 1135–
1151. https://doi.org/10.1080/09500782.2024.2379477
Vanbuel, M., & Van Den Branden, K. (2020). Each primary school a school-based language
policy? The impact of the school context on policy implementation. Language And
Education, 35(1), 42–59. https://doi.org/10.1080/09500782.2020.1803352
Vanbuel, M., & Van Den Branden, K. (2022). Examining the implementation of language
education policies in mainstream primary schools. Language Policy, 22(2), 201–
222. https://doi.org/10.1007/s10993-022-09631-6
Vanbuel, M., Boderé, A., & Van Den Branden, K. (2017). Helpen talenbeleid en taalscreening
taalgrenzen verleggen? Een reviewstudie naar effectieve taalstimuleringsmaatregelen.
Steunpunt Onderwijsonderzoek. https://www.opgroeien.be/sites/default/files/tool-
documents/helpen_talenbeleid_en_taalscreening_taal.pdf
Vandenbroucke, F. (2007). De lat hoog voor talen in iedere school: Goed voor de sterken, sterk
voor de zwakken. Beleidsnota.
Varghese, M. M. (2008). Using cultural models to unravel how bilingual teachers enact language
policies. Language And Education, 22(5), 289. https://doi.org/10.2167/le795.0
Visscher, A. J., Dmoshinskaia, N., Pellegrini, M., & Rey-Naizaque, A. (2025). (When) do teacher
professional development interventions improve student achievement? A meta-analysis of
128 high-quality studies. Educational Research Review, 49,
100742. https://doi.org/10.1016/j.edurev.2025.100742
Vlaams ministerie van Onderwijs en Vorming. (2023). Overzicht leerlingkenmerken secundair
onderwijs saldo werkingstoelagen schooljaar 2023-2024.
In onderwijs.vlaanderen.be. https://data-
onderwijs.vlaanderen.be/documenten/bestanden/Publicaties_Leerlingenkenmerken_Over
zicht_2023-2024_so_1.pdf
Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming. (z.d.). Leerlingenkenmerken.
Onderwijs.Vlaanderen. https://onderwijs.vlaanderen.be/nl/onderwijsstatistieken/themas-
onderwijsstatistieken/leerlingenkenmerken
86Whitworth, B. A., & Chiu, J. L. (2015). Professional development and teacher change: The
missing leadership link. Journal Of Science Teacher Education, 26(2), 121–
137. https://doi.org/10.1007/s10972-014-9411-2
Youngs, C. S., & Youngs, G. A. (2001). Predictors of mainstream teachers’ attitudes toward ESL
students. TESOL Quarterly, 35(1), 97. https://doi.org/10.2307/3587861
