Vos is anders

Jitske Van Coillie
Een theoretische weergave over Quality of Life, inclusie, inclusief onderwijs en het M-decreet. Een verdiepend onderzoek aan de hand van enquêtes op de stageplaatsen rond inclusief onderwijs. Een zicht in de werkwijze en achterliggende denkwijzen bij het ontwerpen van de methodiek van het voorleesverhaal.

'Hoe kunnen kleuters in het gewone onderwijs, die in de klas zitten met een leerling met beperking, inzicht en begrip krijgen voor het 'anders' zijn.

Wij zijn niet allemaal apen

In het huidige onderwijssysteem wordt er vanuit gegaan dat alle kinderen perfect functioneren , net zoals alle apen goed in bomen kunnen klimmen. Kinderen zijn echter niet te vergelijken met één diersoort die allemaal hetzelfde talent hebben. Leerlingen bestaan uit zo veel diverse diersoorten met allen hun eigen mogelijkheden en beperkingen.

Iedere leerling ondervindt verschillende mogelijkheden en hindernissen. Sommige leerlingen ervaren extra moeilijkheden door een bijkomende beperking of stoornis. Via het M-decreet, dat geïntroduceerd werd in 2014, stromen leerlingen met extra ondersteuningsnood door naar het gewone onderwijs. Door die bijkomende diversiteit in leerlingen is er nog meer nood aan gedifferentieerd onderwijs met een persoonlijke aanpak.

Het M-decreet is de afgelopen jaren uitvoerig in het nieuws aanwezig geweest. Vaak weerspiegelde de media een negatief beeld met getuigenissen van gefrustreerde leerkrachten, teleurgestelde ouders en leerlingen die onderdoor gingen aan de hoge verwachtingen. Dit schetst een plaatje van gefaald inclusief onderwijs in Vlaanderen. Naar wie moeten we wijzen met onze beschuldigende vinger?

In onze prestatiegerichte en perfectionistische maatschappij lijken we echter de eenvoudige boodschap die inclusie brengt te vergeten. Inclusie zegt dat iedereen erbij hoort. Iets dat vanzelfsprekend zou moeten zijn in een samenleving, is plotseling onmogelijk te realiseren. De boodschap en visie van inclusie wordt door velen gedragen, maar toch blijven we steken in de praktische uitvoering ervan.

Zelfs tussen de visies binnen inclusief onderwijs heersen grote verschillen. ‘Iedereen is anders’ versus ‘Enkel de leerling met een beperking is anders’ zijn de twee uitersten. In de scriptie wordt geen voorkeur gegeven aan één van de uitersten, maar wordt er geopteerd voor de gulden middenweg.  De meerwaarde van de combinatie van beide visies draagt bij aan de inclusiegedachte. Door aspecten van de twee uiteenlopende opvattingen te benutten, wordt  enerzijds de aandacht gevestigd op het potentieel van elke leerling, en wordt anderzijds erkenning gegeven aan de moeilijkheden die gepaard gaan met een beperking.

Aan visiebepaling dient de nodige aandacht geschonken te worden, doch is het nog belangrijker om met de denkwijzen aan de slag te gaan. Een positief onderzoek vanuit de scriptie werkt motiverend om actie te ondernemen. Een balans tussen wat nodig is in het werkveld en waar de eigen interesses liggen, resulteren in het ontwerpen van een voorleesverhaal.

Het verhaal ‘Vos is anders’ is een instrument gericht op leerkrachten en leerlingen en hoe beide op een positieve manier in interactie kunnen gaan met elkaar. Het is een hulpstuk om te praten over gevoelens, samen  problemen op te lossen, elkaar te helpen en erbij te horen.  De methodiek heeft als doel om inclusie begrijpbaar te maken en de betrokkenen inzicht te laten verwerven in diversiteit en ‘anders’ zijn.

Tussen alle schuldgevoelens, frustraties, onzekerheden en onbegrip bij alle verschillende betrokkenen door, creëert het verhaal van Vos een moment om  gewoon samen te zijn en elkaar graag te zien.

Inclusie is een zaadje. Dankzij het verhaal van Vos en de bijhorende scriptie te delen, wordt het zaadje geplant. De boodschap die het verhaal en de scriptie brengen, laat de mensen nadenken en meevoelen. Het zaadje ontluikt. Wij, als samenleving, kunnen van dat kleine zaadje een boom maken. Gewoon door te denken, te voelen, te handelen met de inclusiegedachte die groeit binnen ons allen.  

Bibliografie

Aguiar, C., Ferreira, M., Correia, N., Fialho, M., & Pimentel, J. S. (2016). Social experiences of children with disabilities in inclusive Portuguese preschool settings. Portugal.

Aguiar, C., Moiteiro, A. R., & Pimentel, J. S. (2010, January/March). Classroom quality and social acceptance of preschoolers with disabilities. Infants and young children, pp. 34-41.

Claes, C. (2014-2015). Orthopedagogische handelingsplanning [Syllabus]. Gent, België: Hogeschool Gent Bachelor in de Orthopedagogie.

Claes, C., Van Hove, G., van Loon, J., Vandevelde, S., & Schalock, R. (2010). Quality of Life Measurement in the Field of Intellectual Disabilities: Eight Principles for Assessing Quality of Life-Related Personal Outcomes. Gent.

Cuvelier, F. (1976). De stad van Axen. Kapellen: Uitgeverij Pelckmans .

De Medts, L. (2014-2015). Ontwikkelingspsychologie [Syllabus]. Gent, België: Hogeschool Gent Bachelor in de Orthopedagogie.

Deboes, T. (2015, december 15). De kracht van co-teaching in het M‑decreet. Klasse. Geraadpleegd op 22 januari 2017 van https://www.klasse.be/31383/kracht-co-teaching-m%E2%80%91decreet/

Denken dat elke stoornis meetbaar en kwantificeerbaar is, is een stoornis. (2014, april 30 ). De Standaard.

D'Haemers, C. (2013). Supervisie als steun om ervaringsgericht te leren: 'een taal erbij'. In E. De Belie, & G. Van Hove, Wederzijdse emotionele beschikbaarheid (pp. 119-131). Antwerpen: Garant.

Diamond, K., Hong, S.-Y., & Tu, H. (2008). Context influences preschool children's decisions to include a peer with a physical disability in play.

Goethals, M. (2015, november 17). Inclusief onderwijs valt of staat met leerkracht. De Standaard.

Goldman, B. (2007). What early educators and parents can do to support friendships in early childhood. Children and families.

Iedereen psychiatrisch patiënt. (2012, december 6). De Morgen.

Inclusie UGent. (2015). De dagelijkse praktijk van inclusief onderwijs voor een kind in Vlaanderen. Geraadpleegd op 16 januari 2017 van http://www.inclusie.ugent.be/index2.html

Inclusie Vlaanderen (2017). Wat is Inclusie Vlaanderen . Geraadpleegd op 9 januari 2017, van http://www.inclusievlaanderen.be/over-inclusie/wat-is-inclusie-en-wat-i…

Kruyskamp, C. (1976). Groot Woordenboek der Nederlandse Taal. Martinus Nijhoff; 's Gravenhage.

Lesaffer, P. (2015, juni 29). Ons onderwijs is niet klaar voor de 21ste eeuw. Klasse.

M-decreet. (2015). M-decreet. Geraadpleegd op 2 februari 2017, van http://www.m-decreet.be/

M-decreet voelt voor ons eerder aan als besparingsoperatie. (2016, oktober 27). DeMorgen, p. 11.

M-decreet onhoudbaar zonder extra middelen. (2016, december 9). DeMorgen.

M-decreet blijft, maar niemand weet in welke vorm. (2016, december 10). DeMorgen.

Mortier, K., De Schauwer, E., Van de Putte, I., & Van Hove, G. (2010). Inclusief onderwijs in de praktijk. Garant Uitgevers nv.

Onderwijs Vlaanderen. (2015, februari). Grote lijnen van het M-decreet. Geraadpleegd op 20 februari 2017, van https://onderwijs.vlaanderen.be/nl/grote-lijnen-van-het-m-decreet

Onderwijs Vlaanderen. (2015, februari). Grote lijnen van het M-decreet. Geraadpleegd op 20 februari 2017, van https://onderwijs.vlaanderen.be/nl/grote-lijnen-van-het-m-decreet

Onderwijs Vlaanderen. (2015, februari 13). Het ABC van het M-decreet. Geraadgpleegd op 23 februari 2017, van http://onderwijs.vlaanderen.be/nl/het-abc-van-het-m-decreet-maatregelen…

Onderzoeksteam Inclusief Onderwijs. (2015). Inclusief Onderwijs. Geraadpleegd op 8 januari 2017, van http://www.inclusie.ugent.be/index2.html

Ouders voor Inclusie (2015). Wat is inclusie? Geraadpleegd op 16 januari 2017, van http://www.oudersvoorinclusie.be/over-ovi/inclusie/

Ruillier, J. (2015, februari). Quatre petits coins de rien du tout. Inclusie, waarom? Daarom! Gent: Bilboquet.

Russell, M. (z.j.) For a fair selection everybody has to take the samen exam: please climb that tree.

Schalock, R., Keith, K., Verdugo, M., & Gomez, L. (2010). Quality of Life Model Development and Use in the Field of Intellectual Disability. New York: Sage.

Storme, I. (2015-2016). Speelse methodieken [Syllabus]. Gent, België: Hogeschool Gent Bachelor in de Orthopedagogie.

Update: M-decreet maatregelen voor leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften. (2015, januari 9). Klasse.

Vogels, M. (2017, maart 29). Van verzorgingsstaat naar vermaatschappelijking van de zorg: een geruisloze revolutie [Powerpoint]. Gent. Hogeschool Gent.

Vorming inclusiestage. (2016, oktober 13).Gevolgd op 13 oktober 2016. Universiteit Gent.

Universiteit of Hogeschool
Bachelor in de Orthopedagogie
Publicatiejaar
2017
Promotor(en)
Leen Poppe
Kernwoorden
Deel deze scriptie