Scriptiebank overzicht

Generatieve artificiële intelligentie heeft zich op korte tijd stevig verankerd in softwareontwikkeling en beïnvloedt ook steeds vaker het programmeeronderwijs. Deze masterpraktijkproef onderzoekt de implicaties hiervan voor het leren en onderwijzen van programmeren en de wijze waarop lesgevers hiermee omgaan in hun onderwijspraktijk.

Het eerste luik bestaat uit een literatuurstudie over de invloed van generatieve AI op het aanleren van programmeervaardigheden en over didactische strategieën die hierbij kunnen worden ingezet. De literatuur beschrijft kansen op het vlak van ondersteuning, evaluatie, differentiatie en motivatie. Tegelijk worden uitdagingen aangehaald op het vlak van academische integriteit, afhankelijkheid en bias.

Het tweede luik omvat een vragenlijstonderzoek bij programmeerlesgevers in Vlaanderen (N = 37), met aandacht voor hun gebruik, ervaringen en opvattingen met betrekking tot generatieve AI. De resultaten wijzen erop dat generatieve AI inmiddels zowel bij lesgevers als bij lerenden een vaste plaats heeft verworven. De visies op het gebruik ervan lopen echter sterk uiteen: sommige lesgevers benadrukken het belang van een stevige programmeerbasis en kiezen voor een restrictieve aanpak, terwijl anderen generatieve AI beschouwen als een onmisbaar onderdeel van hedendaags programmeren en deze bewust integreren in hun onderwijspraktijk. Respondenten benadrukken daarnaast het groeiende belang van vaardigheden zoals probleemanalyse, het kritisch beoordelen en debuggen van code en het doordacht aanwenden van AI-hulpmiddelen.

Deze studie concludeert dat generatieve AI het programmeeronderwijs niet overbodig maakt, maar wel vraagt om een heroriëntatie van leerdoelen, didactiek en evaluatie.

Met deze bachelorproef, maakte ik een lessenpakket dat de eindtermen rond computationeel denken in de tweede graad behandelt. Om een goed lessenpakket te ontwikkelen, is er eerst
een online enquête doorgestuurd naar scholen in het Waasland met een tweede graad. Uit deze enquête bleek dat de programmeertaal Python het meest gebruikt wordt. Na analyse van de verschillende IDE’s die gebruikmaken van Python als programmeertaal, heb ik de IDE Thonny gekozen als de meest gebruiksvriendelijke voor deze bachelorproef. Het eindproduct is een lessenpakket dat gebruikmaakt van de IDE Thonny en splitsbaar is over de twee leerjaren van de tweede graad. Het product, dat geschreven is voor richtingen in de doorstroomfinaliteit, is uitgetest in de praktijk.

In het schooljaar 2019-2020 doet computationeel denken zijn intrede in de Vlaamse eindtermen van het secundair onderwijs. Ook in het lager onderwijs wordt er gestimuleerd om dit in het onderwijs in te bedden. In het kader van zijn bachelorproef ontwierp Matthijs Goris een op maat gemaakt schema dat de leerlingen uit het vijfde en zesde leerjaar moet ondersteunen in het opzoeken van online-informatie vanuit het perspectief van computationeel denken.

In deze bachelorproef werd onderzocht in welke mate leerkrachten in het buitengewoon basisonderwijs type 2 reeds aan de slag gingen met coderen (vaardigheid waarmee men opdrachten kan laten uitvoeren door robots of computerprogramma’s). Het onderzoek in deze scriptie wees uit dat slechts weinig leerkrachten hiermee aan de slag gingen, waarop er een handleiding werd uitgewerkt die tracht om aan de hand van op maat gemaakte activiteiten, kennis over coderen en een voorstelling van mogelijke codeermaterialen bestaande drempels weg te werken.

Aan de hand van een ontwerp die bestaat uit 5 stappen onderzochten we of kinderen zelfstandiger conflicten oplossen aan de hand van computationeel denken op de speelplaats.

Van jongs af aan komen kinderen in aanraking met de digitalisering. Hierdoor is het belangrijk om hen reeds vanaf jonge leeftijd kennis, inzichten en vaardigheden te laten opdoen met deze vernieuwende aspecten.

In het eindwerk “Programmeren, de vaardigheid van de toekomst” wordt onderzocht hoe programmeren geïntegreerd kan worden in de kleuterklas, en wat de voordelen hiervan zijn. Bovendien hoort bij dit werk een handleiding vol inspirerende ideeën om onmiddellijk aan de slag te gaan met de kleuters.

Co-De is een digitaal leerplatform dat ontwikkeld werd voor het secundair onderwijs. Op het leerplatform worden interactieve lessen aangeboden die leerlingen doen kennismaken met computationeel denken (abstractie, veralgemening, decompositie, algoritmisch denken en evaluatie).