Scriptiebank overzicht

Virussen in het wild: gevaarlijk voor (n)u en voor morgenMaar liefst 60.3% van de opkomende infectieziekten in de wereld (de zogenaamde ‘Emerging Infectious Diseases’) is afkomstig van dieren. Het merendeel daarvan is afkomstig van dieren in het wild. Hun opmars is te wijten aan toenemende mondialisering en veranderende sociaaleconomische factoren. Ook ecologische problemen, zoals houtontginning en opwarming van de aarde, hebben tot gevolg dat wilde dieren steeds minder beschikken over een geschikte habitat, waardoor het aantal contacten tussen mensen en dieren toeneemt.

Invasieve soorten zijn al de organismen die zich buiten hun natuurlijke soortverspreiding bevinden en een negatieve invloed hebben op zowel de biodiversiteit als de mens zelf. Zulke negatieve invloeden zijn bijvoorbeeld de introductie van nieuwe ziekten, competitie aangaan met natuurlijk voorkomende soorten, schade aan landbouw, etc. Het identificeren van factoren die niet-inheemse soorten toestaan om zelfvoorzienende populaties te ontwikkelen buiten hun natuurlijk distributiegebied is één van de hoofddoelen van invasieve biologie.

BRAND OP DE KALMTHOUTSE HEIDE: EEN RAMP VOOR BROEDVOGELS? Eind mei 2011 woedde een enorme brand over het natuurgebied ‘de Kalmthoutse Heide’. Meer dan 400 hectare heidegebied ging in de vlammen op. De timing van de brand viel midden in het broedseizoen. Verschillende vogelnesten met eieren of jongen gingen verloren in het vuur. Vooral soorten die op de grond of laag in de begroeiing nestelen, werden zwaar getroffen. Het getroffen gebied bleef achter als een troosteloze vlakte met zwartgeblakerde bomen. De media omschreef deze heidebrand als ‘de grootste ecologische ramp ooit in Vlaanderen’.

Ook hommels hebben een allatotropine receptorNeuropeptiden zijn kleine hormonen die afgescheiden worden door de hersenen. Ze kunnen gezien worden als signalen die de hersenen gebruiken om te communiceren met de rest van het lichaam. Bij dieren sturen deze neuropeptiden diverse fysiologische reacties zoals bijvoorbeeld het hongergevoel of paargedrag.

Wapenwedloop op moleculair niveauHoe kunnen we het resistent worden van Leishmania voorblijven?Leishmaniasis, een verwaarloosde tropische ziekteWereldwijd is het leven van 1 op 6 mensen een nachtmerrie omdat ze lijden aan een  ’Neglected Tropical Disease’ (NTD). Het betreft hier allerlei parasieten zoals wormen van de huid, darmen of lymfevaten, maar ook eencellige organismen zoals bacteriën. NTD’s zijn vaak eenvoudig op te lossen met geneesmiddelen of hygiënemaatregelen. Deze oplossingen dringen echter niet door tot bij de armste mensen in afgelegen gebieden of krottenwijken.

Honingbij Royalactine – Bron van de eeuwige jeugd?In de bijenkolonie zwaait de koningin de scepter over enkele duizenden vrouwelijke werksters. Maar hoe komt deze bijenkoningin aan de macht? De sleutel tot een lang en gelukkig leven op de troon zit niet in haar genen, maar wel in de voeding die ze voorgeschoteld krijgt. Royalactine speelt hierin een centrale rol. Enkel larven die voortdurend gevoed worden met dit eiwit ontwikkelen tot koninginnen en kunnen zo tot tien maal langer leven dan werksterbijen.

Bacteriën in de lucht: schadelijk interessant!Krachtige samenvatting:De mens is er zich vaak niet van bewust dat de lucht een leefwereld is voor diverse organismen. Zo zijn bacteriën in de lucht vaak overvloedig aanwezig en kunnen binnen één kubieke meter lucht honderdduizenden microben teruggevonden worden. De interactie menselijke gezondheid versus bacteriën in de lucht kan zowel positief als negatief zijn. Over de ecologie, de diversiteit, de verspreiding en de interacties van bacteriën in de lucht is nog maar weinig geweten.

Onderwijs en de samenhang tussen denken en voelenOp school krijgen leerlingen wiskunde, muziek, fysica, biologie, Frans… Een breed en vol programma. Maar is dit aanbod wel volledig? Zou bijvoorbeeld aandacht voor de innerlijke gevoelswereld, meditatie- en relaxatietechnieken niet even belangrijk kunnen zijn als een vak wiskunde? Of waarom niet eens de aandacht richten op buitenzintuiglijke ervaringen en niet-klassieke geneeswijzen? Hoe denken andere jongeren tussen 12 en 18 jaar hierover? Hoe denken docenten hierover?

Nematoden zijn er in veel maten en gewichten. M. graminicola, die bestudeerd werd in deze masterthesis, ziet er onder de microscoop uit als een doorzichtig wormpje, maar is met het blote oog amper waar te nemen. Deze nematode is een parasiet: hij vestigt zich in planten en leeft van de voedingsstoffen die hij in zijn gastheer vindt. Is de gastheer een landbouwgewas, dan is dit synoniem voor minder opbrengst. Daarbij komt nog dat de nematode zijn gastheer verwondt. Een plant waarin nematoden huizen is een zieke plant.

Verzinnebeelding van tijd: zorg dat het vluchtige heden je nu niet ontsnapt!In een tijd van toogfilosofen, internetse wijsheid en wetenschappelijke wonderen, lijkt iedereen die wat nagedacht heeft, bekroond te worden met de titel ‘filosoof’. Een modewoord dat te pas en te onpas gehanteerd wordt in ons jachtige leven, waar kennis en feitjes door de cyberspace zweven. Wat zouden die zogenaamde ‘filosofen’, omgeven door boekenstof, ons kunnen leren over ons –letterlijk - huidige bestaan?

 Analyse helpt recyclage bacteriën beter te werken in de ruimteBij SCK-CEN (studiecentrum voor kernenergie, Mol) is een nieuwe analyse gebouwd om sneller de resultaten van DNA onderzoek te vergelijken met reeds gekende DNA sequenties. Met behulp van deze nieuwe methode kan het onderzoek nu sneller bepalen of de bacterie Rhodospirillum rubrum geschikt is voor lange bemande ruimtereizen, als deel van het recyclage systeem (MELliSA).De nieuwe analyse is ontwikkeld met het oog op de nieuwe DNA sequencing technologie, de zogenaamde next-generation sequencing technologie.

 Grote stappen voorwaarts in de wetenschap gebeuren niet altijd door steeds dieper in te gaan op een steeds smaller wordend onderzoeksdomein - dit is wat we bedoelen met het begrip specialisatie. Vaak is het echter zeer nuttig door een stap terug te nemen en verschillende takken van de wetenschap met elkaar te combineren. Verschillende disciplines kunnen elkaar helpen en kunnen dezelfde problemen op een andere maar even juiste manier benaderen.Het werk in de Masterthesis van D.

Afgelopen schooljaar heb ik meegewerkt aan “Hearing of Sound”, een internationaal project dat kadert binnen het Europese Pathway Project. Dit laatste heeft als doel het stimuleren van onderzoeksgericht leren in het Europese wetenschappelijke onderwijs. Hiervoor werken ze samen met heel wat Europese didactische en wetenschappelijke experts. Daarnaast betrekken ze ook een aantal grote wetenschappelijk bedrijven in hun project.“Hearing of Sound” zelf is een onderzoeksproject dat bestudeert of onderzoeksgericht leren de leerlingen een uitgebreidere kennis geeft van de materie.

Blauwe bananen
Genetisch gemodificeerde aardappelen worden in ‘t rond gegooid, Frankenstein-maïs spookt doorheen de velden en nu zou je geliefkoosde vrucht ook nog eens de kleur van een smurf krijgen! Waar gaat het toch naartoe met de wetenschap!  Of hebben deze ‘monsterlijke’ organismen een andere kant die we nog niet kennen?
 
De mogelijkheden van de plantenbiotechnologie
Het begon allemaal rond 1980, niet in het grote Amerika, maar dichter bij huis in ons klein België. Bent je verrast?

 “Later als je groot bent…”: Seksuele Educatie in Egypte“Als je groot bent, zul je ’t weten[1],” dat is vaak het antwoord dat kinderen in Egypte te horen krijgen, wanneer ze zich afvragen waar ze vandaan komen en hoe dat allemaal in z’n werk gaat. Het moment waarop je ‘groot’ genoeg bent, wordt echter steeds uitgesteld. Met het idee dat informatie over veilig vrijen en seksualiteit jongeren aanzet om seksueel actief te zijn, wordt er zowel binnen het gezin als op school nauwelijks informatie gegeven over de puberteit, reproductie en seksualiteit.

 Mangroven: ‘levendbarende’ bomen op de grens tussen land en zeeBehalve de bossen zoals we ze hier kennen en de regenwouden in tropische regio’s zijn er ook de minder bekende mangrovebossen, die groeien op de grens tussen land en zee in tropische en subtropische streken. In deze kustgebieden zorgen de getijden voor regelmatige maar vaak grote schommelingen in waterniveau en zoutgehalte van het voor de boom beschikbare water.

 
Meer aandacht voor borstvoeding
 
Inleiding
Uit onderzoek blijkt dat de voedingssituatie van baby’s en peuters in Vlaanderen redelijk goed is (Lenaers, Goffin, Alliët, Raes & Vinck, 2002). Toch kan het nog beter, zeker wat betreft de borstvoedingscijfers. Er starten nog steeds te weinig vrouwen met borstvoeding. Bovendien krijgt slechts 16 % van de baby’s nog borstvoeding op de leeftijd van 6 maanden. Dat is bijzonder weinig, zeker in vergelijking met Scandinavische landen en Nederland.

 
 Céline Vaneeckhaute
Evi Michels (Tutor), Erik Meers & Filip M.G. Tack (Promotoren)
 
Van mest tot herbruikbaar water:
mythe of realiteit ?
 
Toenemende intensifiëring van de veeteelt en inkrimpende landbouwarealen confronteren geïndustrialiseerde regio’s wereldwijd met een lokale overproductie van dierlijke mest. Dit heeft in Vlaanderen in de loop der jaren geleid tot overbemesting, wat vervolgens aanleiding gaf tot verontreiniging van grond- en oppervlaktewater. België werd in 2005 dan ook veroordeeld door het Europees Hof van Justitie voor inbreuken op de Nitraatrichtlijn.

 
De botten van Sabine Hagedoren
 
Ooit al eens iets gebroken? Dan herinner je je vast nog de pijn, het gips en vooral het lange genezingsproces. In 10 procent van de gevallen geneest de breuk echter niet…
Wat dan? Gelukkig is er sinds enkele jaren een wetenschap ontstaan tussen geneeskunde en ingenieurswetenschappen. Artsen en ingenieurs bundelen hun kennis en samen proberen zij nieuw weefsel te maken wanneer het lichaam dat niet meer zelf kan.
 
Weefselengineering
Het menselijk skelet bestaat uit wel 206 botten die het lichaam ondersteunen en ervoor zorgen dat we kunnen bewegen.

 Op zoek naar de natuurlijke gastheer van Mycobacterium ulcerans, veroorzaker van Buruli ulcus
 
In de tropische regio’s van onze planeet heersen er heel wat ziektes die veroorzaakt worden door micro-organismen, de zogenaamde infectieziekten. Allerlei spoelwormen, eencelligen, bacteriën en virussen teisteren de lokale bevolkingen, maar omdat we vaak redelijk goed weten op welke manier deze griezelige organismen de mens binnendringen hebben we ook een idee van hoe men zich ertegen kan beschermen. De malariaparasiet bijvoorbeeld komt uit muggen, dus slaap je best onder een muskietennet.

zie bijlage

Wilde virussen

Slechts een klein deel van de virussen komt voor bij mensen, en daarvan zijn de meeste infecties eerder per ongeluk: in normale omstandigheden komt een virus voor in zijn echte gastheer, wat bijvoorbeeld een muis of een hond kan zijn, maar evengoed een mier of een soja plant. Meestal is het echter zo dat een virus weinig of niet schadelijk is voor zijn gastheer, doordat het virus en de gastheer aan elkaar zijn aangepast na duizenden jaren evolutie.

 
Zoals elk jaar worden de universiteitsbibliotheken overstelpt met scripties. Ook dit jaar vormt daarop geen uitzondering. Toch is er een pakket dat ook in enkele secundaire scholen beland is. Elie Van Looveren, afstuderend als regent biologie, aardrijkskunde en fysica, creëerde Neuron, een interactieve biologie-website waarop de leerlingen via een vooraf bepaald parcours leerstof over hersenen en zenuwstelsel te verwerken krijgen. Doordat de jongeren dezer dagen meer en meer geconfronteerd worden met de mogelijkheden van informatica, worden ze er ook enorm door gefascineerd.

 
___________________________________________________
 
Wie de laatste tijd de media in het algemeen en de vakliteratuur in het bijzonder opvolgt, zal de toenemende belangstelling voor de verlenging van de menselijke levensduur opmerken. De almaar intensiever wordende zoektocht naar de bron der eeuwige jeugd roept evenwel vragen op. Mag men anti-verouderingsgeneeskunde wel tot stand brengen? Onderzoek naar het ‘hoe en waarom van verouderen’ is niet alleen complex, het is bovendien controversieel.
 


Pogingen om het verouderingsmysterie op te lossen zijn niet nieuw.

Kijken alsof je leven er van afhangt
Een analyse van “Temptation Island” en “The Bachelor” vanuit evolutionair psychologisch perspectief
Op realiteit gebaseerde programma’s blijven opgang maken in de televisiewereld. Echte mensen zien handelen op televisie blijkt een bijzondere aantrekkingskracht op ons te hebben. Zo sterk dat het naar voor schuiven van de gewone man of vrouw ook in andere televisiegenres is binnengedrongen. De vraag waarom mensen zo graag kijken naar reality-tv is door wetenschappers echter nog maar zelden onder handen genomen.

De vraag naar de vrije wil
 
Inleiding
 
Wat is de vrije wil?  Kunnen we deze lokaliseren?  Waaruit bestaat de vrije wil?  En nog belangrijker: hebben wij wel een vrije wil?  Het vraagstuk waar we het nu over hebben, hoort thuis in verschillende vakgebieden.  Zowel de filosofie als de neurologie houdt zich bezig met de vraag naar de vrije wil.  De vraag naar de vrije wil is vooral een hot item in de forensische psychologie, waar de toerekeningsvatbaarheid van onze handelingen centraal staat.  Zijn immorele beslissingen te wijten aan een defect in ons brein?  Wanneer kan men spreken over on

“Dieren zijn domme wezens. Een mens is een slim wezen. Volgens de islam kan uit een dom wezen nooit een slim wezen ontstaan.” Zo verwerpt de Marokkaanse Y. uit de 1e bachelor biomedische wetenschappen de evolutietheorie. Voor moslims is een verzoening tussen die theorie en het scheppingsverhaal in de Koran een heikel punt.
 
In het hoger onderwijs maakt de evolutietheorie al jarenlang een vast onderdeel uit van de wetenschappelijke opleidingen. Vanaf dit schooljaar is die theorie ook verplichte leerstof in het secundair onderwijs.

“I can’t get you out of my head”
 
Iedereen heeft wel eens een deuntje in het hoofd gehad dat maar niet wilde verdwijnen. Dit fenomeen noemt men het ‘Stuck Song Syndrome’ (SSS), of Stuck Tune Syndrome. Deze benaming danken we aan marketingprofessor James Kellaris, die het verschijnsel eind 2001 als eerste onder de loep nam. Ons onderzoek bouwde hierop verder. De achtergrond waartegen dit gebeurde verschilt echter grondig.