Scriptiebank overzicht

Kanker is een veelvoorkomende en ingrijpende ziekte waarvan de prevalentie blijft toenemen. Tegelijkertijd hebben vooruitgang in de behandeling en vroegtijdige opsporing geleid tot een groeiende groep mensen die kanker overleven. Chemotherapie blijft een belangrijke pijler binnen de behandeling van veel kankers, maar de effecten ervan beperken zich niet tot kankercellen. Omdat chemotherapeutische middelen ook gezonde cellen kunnen aantasten, ervaren veel patiënten tijdens en na de behandeling ongewenste bijwerkingen. Een klinisch relevante klacht is chemotherapie-geïnduceerde cognitieve achteruitgang (chemotherapy-induced cognitive impairment; CICI), die zich kan uiten in moeilijkheden op het vlak van aandacht, concentratie, leren, geheugen, visueel-ruimtelijke vaardigheden en executief functioneren. Klachten gerelateerd aan chemotherapie beperken zich echter niet tot cognitieve functies, maar omvatten ook bredere lichamelijke, psychologische en sensorische veranderingen. Samen kunnen deze klachten het dagelijks functioneren en de levenskwaliteit negatief beïnvloeden.

Daarom onderzocht deze studie in welke mate het Hyper-CVAD-polychemotherapieregime cognitieve, gedragsmatige en sensorische veranderingen veroorzaakt in een preklinisch muismodel, en in welke mate gelijktijdige orale toediening van butyraat deze veranderingen kan verminderen. In tegenstelling tot veel preklinische studies die zich richten op afzonderlijke chemotherapeutische middelen of eenvoudige combinaties, werd in deze studie gebruikgemaakt van het klinisch relevante, uit meerdere middelen bestaande Hyper-CVAD-regime, wat de vertaalbaarheid naar de klinische praktijk vergroot. Butyraat, een korteketenvetzuur, werd onderzocht omdat eerder onderzoek wijst op gunstige effecten ervan op zowel het functioneren van de darmen als de hersenen, evenals op cognitieve, gedragsmatige en motorische beperkingen in andere preklinische modellen van neurodegeneratieve aandoeningen. Om de onderzoeksvragen te beantwoorden, werden 72 volwassen vrouwelijke C57BL/6J-muizen verdeeld over vier groepen: saline met controle-interventie, saline met butyraat, chemotherapie met controle-interventie en chemotherapie met butyraat. Na drie weken waarin enkel de interventie werd toegediend en vier weken waarin de interventie gelijktijdig met de behandeling werd toegediend, ondergingen de muizen een reeks gedragstesten. Deze brachten locomotorische activiteit (24-Hour Activity, Open Field), exploratief en angstgerelateerd gedrag (Open Field, Elevated Plus Maze), leren en geheugen (T-Maze, Passive Avoidance) en thermische pijngevoeligheid (Tail Flick) in kaart.

De resultaten ondersteunden de hypothesen gedeeltelijk. Het Hyper-CVAD-regime veroorzaakte gewichtsverlies en veranderde de spontane locomotorische activiteit in de 24-Hour Activity-test, evenals de locomotorische activiteit, exploratie en het angstgerelateerde gedrag in de Open Field-test en de thermische pijngevoeligheid in de Tail Flick-test. Butyraat verminderde deze veranderingen het duidelijkst in de Open Field- en Tail Flick-testen, terwijl de effecten op het lichaamsgewicht en de 24-Hour Activity-test minder consistent waren. Er werd geen duidelijk bewijs gevonden dat Hyper-CVAD of butyraat het angstgerelateerde gedrag in de Elevated Plus Maze, het ruimtelijk werkgeheugen in de T-Maze of het associatief leren en geheugen in de Passive Avoidance-test beïnvloedde.

Concluderend veroorzaakte het Hyper-CVAD-regime veranderingen in verschillende, maar niet alle, onderzochte cognitieve, gedragsmatige en sensorische uitkomsten, terwijl butyraat een gedeeltelijk potentieel vertoonde om deze veranderingen tegen te gaan. Butyraat biedt daarom perspectief voor verder onderzoek naar chemotherapie-geïnduceerde cognitieve, gedragsmatige en sensorische klachten.

Acute lymfatische leukemie (ALL) is de meest voorkomende kanker bij kinderen. Binnen deze groep is het hoog-hyperdiploïde subtype (HeH B-ALL) het meest voorkomende. Deze patiënten hebben een uniek biologisch kenmerk: hun kankercellen bevatten veel meer chromosomen dan de normale 46, doorgaans tussen 51 en 67. Hoewel 95% van deze kinderen aanvankelijk geneest, zijn zij toch verantwoordelijk voor het hoogste absolute aantal hervalgevallen van alle vormen van kinderkanker, omdat het om zo’n grote patiëntengroep gaat.

Naast de extra chromosomen werd recent ontdekt dat vrijwel elke patiënt met deze vorm van leukemie ook mutaties in RAS-eiwitten draagt. In een gezonde cel fungeren deze eiwitten als binaire aan-uit-schakelaars die de cel vertellen wanneer ze moet groeien en delen. In deze leukemiecellen zit de schakelaar echter permanent vast in de ‘aan’-stand. Een belangrijke theorie stelt dat de kankercellen dit constante groeisignaal nodig hebben om de interne stress te overleven die wordt veroorzaakt door hun extra chromosomen.

In dit onderzoek gingen we na of een nieuwe generatie geavanceerde geneesmiddelen deze vastgelopen RAS-schakelaars kan uitschakelen. Met behulp van een gespecialiseerd laboratoriummodel van B-cellen testten we verschillende geneesmiddelen die ontworpen zijn om verschillende onderdelen van de RAS-groeisignaalroute te blokkeren. Het doel was om behandelingen te vinden die de kanker doeltreffend kunnen stoppen en die patiënten in de toekomst hopelijk kunnen behoeden voor de zware bijwerkingen van standaard chemotherapie met meerdere geneesmiddelen.

De resultaten zijn veelbelovend. Geneesmiddelen zoals Daraxonrasib en Trametinib bleken bijzonder krachtig en stopten de proliferatie van de cellen al bij zeer lage concentraties. Sommige geneesmiddelen werken als specifieke sleutels voor specifieke sloten. Sotorasib was alleen werkzaam tegen één specifieke mutatie (G12C), terwijl BI-2865 de celgroei bij KRAS-mutaties kon blokkeren. Een nieuwe verbinding, ABD957, bleek werkzaam tegen een specifieke NRAS-variant die vaak bij deze patiënten voorkomt. Het belangrijkste is dat deze doelgerichte geneesmiddelen in onze tests geen schade toebrachten aan gezonde menselijke cellen, in tegenstelling tot traditionele chemotherapie.

Dit onderzoek legt de basis voor een meer gepersonaliseerde aanpak van de behandeling van kinderleukemie. Door het geneesmiddel af te stemmen op de specifieke genetische afwijking in de tumor van een kind, zouden artsen mogelijk doeltreffendere behandelingen met minder complicaties op lange termijn kunnen aanbieden. De volgende stap voor de best presterende geneesmiddelen is het testen ervan in geavanceerde modellen die de menselijke ziekte nog beter nabootsen. Zo komen we opnieuw een stap dichter bij toepassing in de kliniek.

Deze masterthesis onderzoekt hoe endotheelcellen, die van nature niet gespecialiseerd zijn in antigeenpresentatie, toch een actieve rol kunnen spelen in de opwekking van anti-tumor T-celrespons. Wanneer kankercellen sterven via immunogene celdood (ICD), stoten ze specifieke signalen (DAMPs) uit die het omliggende weefsel activeren. Het onderzoek toont expliciet aan dat endotheelcellen, ondanks dat ze geen professionele antigeenpresenterende cellen (APC's) zijn zoals dendritische cellen, door deze ICD-signalen "opgeleid" kunnen worden om toch antigenen van tumorcellen op te nemen en te presenteren via MHC-moleculen. Zo fungeren ze als niet-professionele APC's die bijdragen aan de anti-tumor immuunrespons.
Met behulp van co-cultuursystemen (MS1 en HUVEC endotheelcellen), CRISPR-Cas9 knockouts (CD74, CD80, H2-D1) en in vivo vaccinatiemodellen werd onderzocht in welke mate deze niet-professionele antigeenpresentatie door endotheelcellen bijdraagt aan het activeren van T-cellen tegen tumoren. Dit werk draagt bij aan het begrijpen van de tumor micro-omgeving en biedt mogelijk nieuwe aanknopingspunten voor kankerimmuuntherapie.

While chemotherapy is a key component of cancer treatment, it often damages healthy gastrointestinal cells, resulting in toxicity marked by symptoms such as diarrhea, pain, and impaired nutrient absorption. The damage disrupts the gut mucosal barrier integrity and epithelial function, compromising the patient well-being and treatment continuity. These side effects limit chemotherapy’s effectiveness and highlight the need for protective strategies targeting the gut. This study investigates the
potential protective effect of melatonin in mitigating chemotherapy-induced gastrointestinal toxicity.

Seksualiteit is een belangrijk, maar vaak genegeerd thema in de zorg voor borstkankerpatiënten. Door behandelingen zoals chirurgie, chemotherapie en hormoontherapie ervaren veel vrouwen seksuele klachten, die hun levenskwaliteit aantasten. Toch blijft dit onderwerp vaak onbesproken. Deze bachelorproef onderzoekt waarom dat zo is, welke barrières verpleegkundigen ervaren, en hoe dit beter kan.

Op basis van literatuuronderzoek en praktijkervaring worden evidence-based aanbevelingen geformuleerd om seksualiteit wél bespreekbaar te maken. Daarbij staan vier pijlers centraal: structurele educatie voor verpleegkundigen, het gebruik van communicatiemodellen en meetinstrumenten, organisatiebrede inbedding van seksuele zorg, en interdisciplinaire samenwerking.

De conclusie is duidelijk: verpleegkundigen spelen een sleutelrol in het normaliseren van seksuele gezondheid. Met de juiste ondersteuning kunnen zij dit thema veilig en empathisch aankaarten, wat leidt tot betere zorg en meer welzijn voor borstkankerpatiënten.

In mijn scriptie kijken we naar een nieuwe behandeling tegen een glioblastoom, een kwaadaardige tumor in het steunweefsel van de hersenen.

Lees hieronder hoe wij hoofd-hals kankerpatiënten een beter vooruitzicht kunnen bieden!
De huidige behandeling voor hoofd-hals kankerpatiënten schiet tekort. Wij proberen deze door de toevoeging van niet-thermisch plasma te verbeteren, en dat door het activeren van het immuunsysteem. In deze scriptie toonden wij aan dat onze innovatieve combinatietherapie zeer veelbelovend is en groot potentieel houdt om hoofd-hals kankerpatiënten bij te staan in de toekomst.

Deze bachelorproef gaat over het groeiende belang van mantelzorgers bij het verzorgen van patiënten op een verpleegafdeling. In ziekenhuizen wordt de rol van mantelzorgers echter vaak over het hoofd gezien, wat kan leiden tot een gebrek aan ondersteuning voor de mantelzorger. Vooral bij terminale patiënten die op niet-gespecialiseerde afdelingen worden verzorgd, ervaren verpleegkundigen vaak onzekerheid en gebrek aan ervaring om effectief met mantelzorgers om te gaan.

De bachelorproef stelt een oplossing voor in de vorm van een interactieve bijscholing voor verpleegkundigen. Deze bijscholing richt zich op het
verhogen van kennis over palliatieve zorg en het verbeteren van communicatieve vaardigheden om mantelzorgers van terminale patiënten beter te ondersteunen. De bijscholing omvat ook praktische communicatietechnieken en het gebruik van het communicatiemodel NURSE,
en wordt ondersteund door simulatie sessies.

Door het veranderende zorglandschap met een tekort aan palliatieve bedden worden meer terminale patiënten verzorgd op niet-gespecialiseerde afdelingen,
wat vraagt om betere ondersteuning van mantelzorgers. Interactieve simulatietraining en bijscholing kunnen verpleegkundigen helpen om de benodigde vaardigheden en kennis te ontwikkelen om effectiever met mantelzorgers om te gaan.

Dit thesisonderzoek gaat over het effect van maternal separation op chemotherapiegeïnduceerde cognitieve beperkingen tijdens de kindertijd, uitgewerkt in een muizenmodel. Chemotherapie in de kindertijd heeft een grote neurobiologische impact en kinderen zijn voor de behandeling vaak lang gescheiden van hun ouders, wat een extra invloed kan uitoefenen. De resultaten in deze studie zijn subtiel maar beschrijven een eerste muizenparadigma (met toediening van chemo en maternal separation) voor de gevolgen van kinderkanker.

Er is een gebrek aan kennis over resistentiemechanismen in T-cel acute lymfatische leukemie (T-ALL). Om dit kennistekort te verkleinen wordt in deze thesis de rol van SLC7A11 in de therapierespons van T-ALL onderzocht.

Een hematopoïetische stamceltransplantatie (HCT) kan potentieel maligne en niet-maligne aandoeningen genezen, maar blijft geassocieerd met een reeks complicaties en comorbiditeiten, waardoor levenslange opvolging nodig is. Aangezien het gebruik van eHealth recent aan populariteit gewonnen heeft, exploreren we hier aan de hand van een scoping review het eHealth-veld na stamceltransplantatie. Er werden 22 artikelen (13 full text artikelen en 9 abstracten) geïncludeerd in deze review. De grote meerderheid van de artikelen waren piloot- of haalbaarheidsstudies (n=18, 81.8%), en werden gepubliceerd tussen 2016 en 2021 (n=16, 72.7%). Patiëntgerapporteerde uitkomsten waren de meest populaire gerapporteerde eHealth-interventies (n=13, 59.1%), gevolgd door monitoring van vitale parameters (n=5, 22.7%), en draagbare spirometrie (n=3, 13.6%), voornamelijk in de vroege post-transplantatiesetting. De geïncludeerde studies demonstreerden een gunstige haalbaarheid, en grotere en gerandomiseerde studies zijn nodig om formele conclusies te trekken over de impact van eHealth op HCT-uitkomsten en over de beste manieren om eHealth in de klinische praktijk te integreren.

Weinig vrouwen geven borstvoeding na een vroegere borstkankerdiagnose. In deze scriptie wordt onderzocht welke invloed een eerdere borstkankerdiagnose heeft op de mogelijkheid om borstvoeding te geven.

Bij het ouder worden klagen volwassenen vaak over moeite met spraakverstaan in lawaaierige omgeving, ondanks normale resultaten op de standaard gehoortesten. Er is steeds meer onderzoek naar 'hidden hearing loss', waaronder ook de ontdekking van cochleaire synaptopathie. Het onderzoek heeft als doel om een EEG-stimulus te ontwikkelen om dit op een objectieve manier in kaart te kunnen brengen.

Met deze thesis werd de rol van chirurgie in de behandeling van eierstokkanker na herval gerevalueerd naar aanleiding van de publicatie van twee grote gerandomiseerde studies die de overleving vergeleken tussen vrouwen die chirurgie ondergingen en vrouwen die geen chirurgie ondergingen.

De verschillende fertiliteitspreservatiemogelijkheden voor kinderen met kanker en barrières in de zorg worden besproken en onderzocht, zodoende wordt duidelijk waarom dit onderwerp nog te weinig aan bod komt.

Overlevenden van hersentumoren tijdens de kindertijd lopen het risico om late termijn effecten, zoals gehoorverlies te ontwikkelen. Het doel van deze studie is het bepalen van late termijn auditieve effecten bij volwassenen die tijdens de kindertijd voor een hersentumor werden behandeld.

Fase I klinische studie over de behandeling van opereerbare patiënten met recurrent glioblastoom (hersentumor), waarbij chirurgie aangevuld wordt met immuuntherapie. Voor het eerst ter wereld wordt de immuuntherapie (ipilimumab) rechtstreeks in de hersentumor gespoten, in combinatie met intraveneuze toediening van een ander soort immunotherapie (nivolumab).

Nemen kankerpatiënten voldoende energie en eiwitten in? Hoeveel kankerpatiënten hebben last van ondervoeding? En wat is nu juist de relatie tussen de energie- en eiwitinname en de lichaamssamenstelling? Op deze vragen werd tijdens het onderzoek getracht een antwoord te vinden.

Het hoofdonderwerp van deze masterproef is doelgerichte en plaatselijke afgifte van medicatie bij leverkanker. Het transport van medicijnen doorheen de leverbloedvaten wordt aan de hand van computermodellen onderzocht.

Stamcellen kunnen ons helpen in de strijd tegen kanker door de gezonde cellen die beschadigd geraken door hoge dosissen chemotherapie te vervangen. Zo vormt de autologe stamceltransplantatie een belangrijk onderdeel in de behandeling van lymfeklierkanker. Mijn onderzoek betreft meer specifiek de resultaten van autologe stamceltransplantatie bij patiënten met een mantelcellymfoom.

In het kader van deze masterproef werd de impact van het uitvoeren van een fertiliteitspreservatie bij vrouwen met borstkanker of een Hodgkin lymfoom op het tijdsinterval tussen de kankerdiagnose en de start van de chemotherapie onderzocht. Hieruit bleek dat met de gebruikte patiënt-gerichte aanpak het uitvoeren van een vruchtbaarheidsbehandeling geen uitstel van de chemotherapie met zich meebrengt. Hiermee wordt weerwoord geboden aan de angst die hieromtrent leeft bij patiënten en artsen.

Deze scriptie beschrijft een effectieve elektroporatietechniek om CD4 T-cellen te modificeren met een WT1-specifieke TCR en de CD8 co-receptor. Tegelijkertijd wordt de endogene TCR onderdrukt via silencing RNA om mismatching te voorkomen. Via de nieuwe TCR+CD8 combinatie kunnen de CD4 T-cellen geactiveerd worden en lytische activiteit vertonen bij de specifieke herkenning van WT1-geladen tumor cellen.

Mondproblemen veroorzaakt door chemotherapie is een complicatie dat veel voorkomt. Door inzicht te krijgen in het ontstaan van deze mondproblemen kan er sneller ingespeeld worden op de optredende mondproblemen en kunnen deze sneller behandeld worden. Hierdoor zal de patiënt minder nevenwerkingen ondervinden.

De nieuwe evolutie van target therapie vereist een aangepaste kennis van verpleegkundigen op een oncologische dienst, is deze wel voldoende aanwezig?

Deze thesis onderzoekt de immunologische effecten van radiotherapie, chemotherapie en immuuntherapie op glioblastoma in een experimentele setting, zowel als individuele behandeling als in verschillende combinaties. Dit geeft ons belangrijke informatie over de eventuele reden voor het falen van huidige experimentele behandelingen in de kliniek.

onderzoek naar het vermogen van kleine antilichaamfragmenten om hersentumoren te bereiken

Dit literatuuronderzoek had als doel om na te gaan welke zorgverlener het meeste geschikt is om de taak van de ontwikkeling en bespreking van nazorgplannen voor overlevers van kanker op zich te nemen.

De tumor immunologie van eierstokkanker bestuderen met als doel het immuunsysteem als bondgenoot te gebruiken in nieuwe behandelingsstrategieën.

In deze scriptie worden de contra-indicaties voor het verwijderen van wijsheidstanden door de MKA chirurg onderzocht. In de MKA-praktijk blijken bij verwezen patiënten, in 1/3e van de gevallen de aanwezige wijsheidstanden niet verwijderd te worden, om uiteenlopende redenen.

Medicinale cannabis verkrijgen is in Belgie onder strikte voorwaarden enkel toegestaan voor MS-patienten. Voor enkele andere ziektes waaronder kanker, ALS ... kan medicinale cannabis voorgeschreven worden door een arts, maar om de pijnstillers te verkrijgen moeten Belgische patienten de grens over naar Nederland. Vanaf het moment dat zij de grens opnieuw oversteken, begeven ze zich volgens de Belgische wet in de illegaliteit. Heeft België dringend nood aan een goed beleid omtrent het verkrijgen van medicinale cannabis? Kortom: moet het verkrijgen van medicinale cannabis toegankelijker worden in België? De dilemma's, verschillende standpunten, getuigenissen ... worden in beeld gebracht.